1. Giới thiệu

Cách ăn chay đủ chất dinh dưỡng Ăn chay là một chủ đề được quan tâm đến trong xã hội hiện nay. Theo các nghiên cứu, số lượng người ăn chay tăng lên đáng kể trong những năm gần đây. Một trong những lý do chính là do nhận thức của con người về sức khỏe và tác động tiêu cực của thói quen ăn thịt đến môi trường.

Ăn chay đúng cách có tầm quan trọng đối với sức khỏe con người. Chế độ ăn chay giúp cung cấp đủ các chất dinh dưỡng cần thiết và giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan bao gồm bệnh tim mạch, tiểu đường, béo phì và các bệnh ung thư. Ngoài ra, ăn chay đúng cách còn giúp cải thiện chức năng tiêu hóa, tăng cường hệ miễn dịch, và giúp cơ thể khỏe mạnh hơn.

Việc lựa chọn thực phẩm chay đúng cách, cân bằng dinh dưỡng và bổ sung đủ protein, canxi, sắt và vitamin B12 từ các nguồn thực phẩm thực vật là rất quan trọng. Do đó, cần có kiến thức và hiểu biết để áp dụng cách ăn chay đúng cách và đảm bảo sức khỏe tối đa cho bản thân.

2. Lựa chọn thực phẩm

Lựa chọn thực phẩm chay là rất quan trọng trong chế độ ăn chay để đảm bảo cung cấp đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể.

Các loại thực phẩm chay giàu chất dinh dưỡng bao gồm đạm, chất béo, carbohydrate, vitamin và khoáng chất:

• Các nguồn đạm chay bao gồm các loại đậu, hạt, quinoa (hạt diêm mạch), các loại rau củ quả và đậu phụ.
• Các loại chất béo chay có trong hạt hạnh nhân, hạt chia, bơ hạt điều và dầu ô liu.
• Các loại carbohydrate chay có trong lúa mì, lúa mạch, khoai tây, bắp, hoa quả và rau củ.
• Các loại vitamin và khoáng chất chay có trong cà chua, cà rốt, bí ngô, bí đỏ, cam, quýt, nho, dâu tây, đào, mận và các loại rau xanh.

Các loại thực phẩm chay nên tránh hoặc hạn chế bao gồm các sản phẩm chay chế biến sẵn, thực phẩm chay có chứa nhiều đường và muối. Các sản phẩm chay chế biến sẵn có thể chứa các chất bảo quản và chất phụ gia khác, gây hại cho sức khỏe nếu sử dụng quá nhiều.

3. Cân bằng dinh dưỡng trong ăn chay

Cân bằng dinh dưỡng bao gồm đầy đủ 4 nhóm chất cần thiết sau đây: đạm, tinh bột, chất béo và vitamin, khoáng chất. Để cân bằng dinh dưỡng trong chế độ ăn chay thì cần cân bằng được 4 nhóm chất trên:

• Đạm:

Là một trong các chất dinh dưỡng quan trọng để xây dựng và sửa chữa các tế bào trong cơ thể.

Các nguồn đạm chay bao gồm các loại đậu (đậu nành, đậu gà, đậu xanh, đậu lăng, đậu Hà Lan,…), hạt (hạt hạnh nhân, hạt dẻ cười, hạt óc chó,..), quinoa (hạt diêm mạch), các loại rau củ quả (bông cải xanh, cải xoăn,…) và đậu phụ.

• Chất béo:

Là một nguồn năng lượng quan trọng cho cơ thể và cũng giúp hấp thu các vitamin và khoáng chất. Các loại chất béo chay có trong quả hạnh, hạt chia, bơ hạt điều và dầu ô liu.

Thông thường chất béo cung cấp 9 calo cho mỗi gram, gấp khoảng 2 lần so với lượng năng lượng cung cấp bởi carbohydrate và protein. Ngoài ra, chất béo còn giúp cơ thể hấp thu các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, D, E và K, cũng như giúp hấp thu và sử dụng các khoáng chất như canxi, magie và kẽm.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa các loại chất béo. Chất béo không bão hòa, được tìm thấy trong các loại dầu thực vật như dầu ô liu, dầu hạt lanh và dầu đậu nành, có lợi cho sức khỏe khi được sử dụng ở mức độ hợp lý. Chất béo bão hòa, được tìm thấy trong thịt đỏ, phô mai và bơ, khi được sử dụng quá mức có thể gây hại cho sức khỏe.

Giữa cuộc sống hối hả, bộn bề, nhiều người thích rủ nhau đến những quán cơm chay để tìm cho mình những giây phút bình yên, thư giãn, hay tự chế biến những món ăn chay giàu dinh dưỡng, ấm cúng tại nhà để cùng thưởng thức với bạn bè và người thân.

Con số thống kê được tờ “Người Lao Động” đăng tải cho thấy ở Việt Nam có 10% người thường xuyên ăn chay; tại châu Âu, con số này là 20%.

Ăn chay mang lại sự cân bằng cho cơ thể và an lành cho tâm trí

Khoa học dinh dưỡng đang đối đầu với thử thách: không chỉ mang lại sức khỏe cho cá nhân mà còn lợi ích cho sức khỏe môi trường. Vì vậy, cách lựa chọn thực phẩm lành mạnh không chỉ dừng ở thực phẩm mang tính dinh dưỡng, mà còn thực phẩm góp phần bảo vệ môi trường.

Chế độ ăn từ thực vật hay chế độ ăn chay là con đường gần nhất đi đến sự giảm thiểu hủy hoại môi trường và chống lại biến đổi khí hậu.

Ẩm thực chay – một đặc thù của văn hóa Việt

Trong các bữa ăn của người Việt thường có thành phần rau, củ, quả nhiều hơn. Dân ta có câu “Cơm không rau như đau không thuốc”. Chúng ta ăn rau sống cả rổ trong khi dân Tây chỉ ăn 1 hay 2 lá salat mà thôi.

Ẩm thực Việt không chỉ là một nghệ thuật mà nó còn hàm chứa tính triết lý trong đó: thức ăn là phải đủ tính âm dương, ngũ hành thì mới giữ được quân bình. Kim Mộc Thủy Hỏa Thổ được thể hiện trong ngũ sắc của các món ăn: trắng, vàng, xanh, đỏ, nâu; hay trong ngũ vị: chua, cay, măn, ngọt, bùi.

Tính âm dương và ngũ hành phần lớn là do các loại rau củ hoa quả, các loại rau thơm như húng quế, tía tô, kinh giới, bạc hà và các gia vị như hành, tỏi, ớt, gừng, sả, chanh… tạo ra, mà những thứ này đồng thời cũng là những vị thuốc dân gian.

Vì vậy các món ăn Việt không chỉ bắt mắt, giàu hương vị mà còn bổ dưỡng trong việc cung cáp đủ các thành phần như đạm, khoáng, chất béo không bão hòa, chất chua và chất xơ rất cần cho tiêu hóa. Thực đơn chay như vậy quả là một truyền thống ẩm thực Việt mà ít dân tộc nào có được, và vì thế rất được nhiều người trên thế giới ưa chuộng.

Lý do của việc ăn chay

Việt Nam có một nền văn hóa Phật giáo rất lâu đời. Theo đó lòng từ bi được biểu hiện trong việc cấm sát sinh – một trong năm giới luật của nhà Phật. Tất cả những sinh vật dù nhỏ như con kiến đến to hơn như con voi và ngay cả con người đều có quyền được sống.

Theo quan niệm Phật giáo, ăn chay cũng giảm bớt tạo nghiệp

Khi người ta chọc tiết một con gà, con lợn hay con bò thì chúng đều có cảm xúc đau đớn, phải dãy dụa bất lực và la hét rống lên, phản ứng hận thù y như chúng ta vậy. Trong trạng thái bị giết như vậy các độc tố sẽ tan ra trong thịt mà chúng ta sẽ hấp thụ nó khi ăn và sinh lòng thù hận.

Vì thế không sát sinh và không ăn thịt là cốt để nuôi dưỡng tâm an lạc, lòng từ bi, lòng thương đối với mọi con vật và cả đối với con người. Và khi ăn chay chúng ta cũng giảm bớt được việc tạo nghiệp.

Xét về cơ quan tiêu hóa thì động vật ăn thịt luôn có hàm răng nhọn, kích thước ruột già ngắn để tống các chất độc nhanh. Còn động vật ăn cây cỏ thì có hàm răng phẳng, ruột dài hơn. Con người có hệ tiêu hóa thuộc loại thứ hai này.

Ngoài ra cũng nên hiểu rằng chúng ta ăn uống là để hấp thụ các chất dinh dưỡng cho cơ thể bất kể từ thức ăn động vật hay thực vật miễn sao đầy đủ chất là được. Nhưng thức ăn thực vật sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn, nếu chúng ta có kiến thức đầy đủ về khoa học ăn chay.

Người xưa có câu:

Nhất thiết chúng sinh không sát nghiệp
Hà sầu thế giới động đao binh?

(Nếu chúng sinh không bị giết hại, thì lo gì thế giới có chiến tranh?)

Vì vậy ăn chay với bất kỳ lý do nào thì cũng đều gieo được hạt giống từ bi và tạo ra một môi trường hòa bình cho thế giới.

Xu hướng ăn chay vì sức khỏe

Trên báo “Sức khỏe & Đời sống” (cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế Việt Nam) ngày 18-12-2010 cho biết các thông tin về dinh dưỡng của thực phẩm chay như sau.

Tất cả mọi người không phân biệt tuổi tác hay giới tính đều có thể lựa chọn ăn chay như là một phương pháp phòng chống bệnh tật, giữ gìn vóc dáng, kéo dài tuổi thọ và nhiều người quan niệm ăn chay là để tâm hồn thanh tịnh, bình an.

Có thể khẳng định rằng, các thực phẩm chay cung cấp cho con người đầy đủ các chất dinh dưỡng cơ bản nhất bao gồm: chất bột, chất béo, chất đạm, chất xơ, các vitamin và muối khoáng. Nếu một người ăn chay mà ăn uống đủ lượng và có thành phần thực phẩm cân đối thì cũng có thể cao hơn và to lớn hơn người ăn thịt.

Đặc biệt, ăn chay có thể khiến con người sống lâu hơn. Thực tế đã cho thấy, người Eskimo hoàn toàn ăn thịt thì tuổi thọ trung bình của họ chỉ là 36 năm, còn người Kogi (bộ tộc ở Peru – Nam Mỹ) ăn thuần chay thì tuổi thọ trung bình của họ lên tới 100 năm.

Thịt mang tính axit, khi được hấp thụ vào cơ thể làm cơ thể mang tính axit. Để trung hòa tính axit của thịt, cơ thể lấy canxi trong xương dẫn đến bệnh loãng xương. Môi trường axit còn là môi trường sinh sống của tế bào ung thư. Hấp thụ nhiều thịt làm tăng cholesterol, dư thừa năng lượng dẫn đến bệnh tim mạch, béo phì và bệnh gút.

Ở phương Tây đang xuất hiện “làn sóng ăn chay mới” không liên quan gì tới những người ăn chay truyền thống vì tôn giáo. Những người ăn chay mới chỉ có mục tiêu duy nhất: giữ sức khỏe và giữ vóc dáng nên họ thích ăn hoa quả và ăn chay là những thức ăn có nguồn gốc từ thực vật, không chứa dầu mỡ, các chất béo, chất gây lão hoá…

Theo các nghiên cứu khoa học, chế độ dinh dưỡng chay sẽ giúp cho việc phòng ngừa các bệnh liên quan đến tim mạch, trước hết là bệnh tăng huyết áp và bệnh mạch vành, những người ăn chay có chỉ số xơ vữa mạch máu thấp. Trong thức ăn chay có ít cholesterol, ít acit béo, nhiều vitamin, có tác dụng chống ôxy hóa, nên các món chay rất thích hợp cho bạn nào muốn có hình dáng thon gọn và trẻ lâu.

Ăn chay cung cấp đủ năng lượng và dinh dưỡng không thua gì ăn mặn. Khoa học đã chứng minh người ăn chay có khả năng dẻo dai và sức chịu đựng tốt hơn người ăn thịt. Người ăn chay thường có tuổi thọ cao hơn người ăn mặn. Theo nghiên cứu mới đây nhất thì thực phẩm chay có tác dụng rất tích cực đối với phụ nữ mang thai và trẻ em.

Ngoài ra, cho trẻ ăn thực phẩm chay không những đảm bảo vệ sinh mà còn giúp cho trẻ khỏe mạnh, tâm trí an lành và có chỉ số thông minh cao.

Chế độ ăn nhiều thực vật cung cấp một lượng lớn vitamin, khoáng chất, các chất chống ôxy hoá, các chất béo không bão hoà tốt cho sức khoẻ, và đặc biệt ít calo. Chuyên gia tư vấn dinh dưỡng Heidi VanPelt-Belle (Cao đẳng Y tế và Sức khỏe Huntington) giải thích, rau xanh, đặc biệt là những loại có lá sẫm, cung cấp tất cả các acit amin cần thiết cho quá trình tạo protein và được tiêu hoá nhanh. Do đó, người ăn chay có nhiều sinh lực hơn, mạnh mẽ trong các hoạt động.

Phải sử dụng từ 7-16 kg đậu nành để tạo ra 1 kg thịt, do đó người ta đã lãng phí 90% protein, 99% hydratcacbon và 100% chất xơ là những chất cần cho sức khỏe con người.

Một nghiên cứu ở Anh cho biết, có hơn 33.000 người được cứu sống mỗi năm ở nước này do họ lựa chọn và duy trì chế độ ăn uống khôn ngoan. Một khẩu phần ăn có trái cây và rau xanh mỗi ngày cứu được 15.000 đời sống (gồm 7.000 người thoát khỏi bệnh tim mạch, gần 5.000 người từ ung thư và trên 3000 người khỏi bệnh đột quỵ).

Khoảng 4.000 người khác thoát khỏi “cửa tử” do liên tục bổ sung chất xơ vào cơ thể, trong khi gần 7.000 người cũng sống khỏe mạnh bởi họ thận trọng với các loại thực phẩm giàu chất béo và 7500 người khác lưu ý đến muối ăn, đầu mối của nhiều vấn đề sức khỏe.

Trái cây, rau xanh không thể thiếu trong thực đơn hàng ngày

Các tài liệu y tế Anh khuyên người dân nên ăn 440g trái cây, rau xanh và 18g chất xơ, tiêu thụ không quá 6g muối mỗi ngày.

Sau đây là một vài thực phẩm chay có tỷ lệ đạm cao (theo trọng lượng):

– Đậu phụ (đậu hũ) chế biến từ đậu nành 16%.
– Mỳ căn (chế biến từ bột mỳ) 70%.
– Ngô (bắp) 13%.
– Gạo  8,6%.
– Các loại đậu 10-35%.
– Hạnh nhân, hạt bồ đào, hạt điều, hạt thông 14-30%.
– Hạt bí đỏ, hạt vừng, hạt hướng dương… 18-24%.

Theo các nhà khoa học, để sản xuất đạm động vật, ta phải tiêu tốn từ 3-15 lần lượng nước so với sản xuất đạm thực vật, để sản xuất 1 calorie thịt bò thì mất khoảng 78 calorie năng lượng nhiên liệu hóa thạch; 1 calorie thịt heo mất 35 calorrie năng lượng nhiên liệu hóa thạch… nhưng 1 calorie đậu nành thì chỉ bằng 1 calorie năng lượng nhiên liệu.

Do đó, việc ăn chay sẽ giúp tiết kiệm nguồn nước cũng như nguồn nhiên liệu hóa thạch (than đá, dầu mỏ…). Nếu chỉ trồng rau, quả, ngũ cốc cho người ăn thì 1 hécta đất có thể nuôi 30 người trong khi nếu sử dụng đất để trồng thức ăn cho chăn nuôi để sản xuất ra thịt, trứng, sữa thì 1 hécta chỉ nuôi được từ 5 đến 10 người dân.

Như vậy ăn chay không chỉ có lợi cho sức khỏe mà còn giúp cho chúng ta tiết kiệm được nguồn nhiên liệu cũng như quỹ đất.

“Yêu” khoẻ hơn nhờ biết cách ăn kiêng

Một số người tỏ ra lo lắng khi ăn chay sẽ ảnh hưởng đến năng lực yêu đương. Kỳ thực, theo các nghiên cứu, việc cải thiện đời sống tình dục nên bắt đầu từ bàn ăn.

Chế độ ăn ưu tiên thực vật sẽ tăng sự hấp dẫn giới tính, tăng sinh lực và ngăn rối loạn tình dục. Theo Lee Hitchcox, tác giả cuốn sách “Long life now”, việc tiêu hoá một lượng lớn chất béo bão hoà (thường có trong các sản phẩm thịt đặc biệt là thịt bò) làm hạn chế lưu thông máu đối với bộ phận sinh dục nam và tăng huyết áp, dẫn tới chứng bất lực. Người béo phì cũng phải chịu đựng tình trạng giảm ham muốn và yếu hơn trong “chuyện ấy”.

Những người ăn nhiều món ăn từ thực vật có mùi cơ thể dễ chịu hơn. Theo một nghiên cứu của Đại học Charles ở Cộng hoà Czech, phụ nữ thích những người đàn ông ăn kiêng vì mùi cơ thể của họ quyến rũ, dễ chịu và nhẹ nhàng hơn những người ăn thịt.

Người ăn chay điềm tĩnh và dịu dàng hơn, giúp họ dễ hoà hợp hơn với một nửa của mình. Thêm nữa, chất xơ trong các khẩu phần ăn chay có thể làm cho con người bớt hiếu chiến và vì thế, họ dễ trở thành những người tình tuyệt vời hơn.

Để kết thiện duyên cũng như tạo điều kiện hơn cho người tu hành tại gia, đạo Phật chia ra hai loại ăn chay đó là chay kỳ và trường chay. Bước ra ngoài giới hạn tôn giáo, bất cứ ai cũng đều có thể ăn chay theo một trong hai cách trên, đặc biệt là chay kỳ để khởi sự ăn chay, dung hòa với điều kiện của mình.

Ăn chay trường, như tên gọi, chúng ta có thể hình dung ra cách thức của nó. Trường, trong tiếng Hán Việt, nghĩa là dài, nếu không nói là mãi mãi trong trường hợp này. Người ăn chay trường là những người nói không với những thực phẩm từ thịt cũng như các sản phẩm từ động vật trong bữa ăn. Việc ăn chay kéo dài liên tục, không bị xen kẽ với những bữa ăn mặn thì được gọi là ăn chay trường.

Ăn chay kỳ là cách thức ăn chay theo những ngày nhất định trong tháng hoặc các tháng nhất định trong năm. Tùy vào điều kiện mà mỗi người lựa chọn các kỳ ăn phù hợp. Nhiều người chọn ăn vào ngày mùng 1 và ngày rằm hàng tháng (gọi là Nhị trai). Ngoài ra còn có Tứ trai (ăn chay mỗi tháng 4 ngày: 1, 8, 15, 23  hay 30, 1, 14, 15); Lục trai (ăn chay 6 ngày trong tháng: 8, 14, 15, 23, 29, 30 (tháng thiếu 28, 29)); Thập trai (10 ngày: 1, 8, 14, 15, 18, 23, 24, 28, 29, 30 (tháng thiếu 27, 28, 29)). Bên cạnh đó là Nhất ngoạt trai (ăn chay một tháng trong năm: tháng giêng, tháng bảy hay tháng mười); Tam ngoạt trai (ăn chay 3 tháng trong năm: tháng giêng, tháng năm, tháng chín). Thậm chí, người ta có thể tự phát nguyện ăn chay theo những kỳ nhất định mà mình đề ra.

Khái niệm chay kỳ và trường chay chỉ đơn giản như vậy nhưng trên thực tế, việc ăn chay của một số “tín đồ ngoại đạo” hay những người mới chân ướt chân ráo bước vào hành trình ăn chay và tu hành lại tạo nên nhưng vấn đề khá là đáng bàn. Đó là câu chuyện của một anh bạn trước đây ở cùng khu nhà, trong thời gian Chap sống trong Sài Gòn, và một người chị quen với gia đình Chap.

Anh là một người không theo tôn giáo nào cả. Có thể do một niềm tin nào đó mà mỗi buổi sáng trước khi ra khỏi nhà, anh đều thắp một nén hương cài vào khe cửa xếp hay bờ tường nơi cổng, lầm rầm khấn mấy câu rồi mới rời đi. Anh phát nguyện ăn chay vào ngày mùng 1 và ngày rằm. Trớ trêu là có những tháng không để ý lịch, anh quên béng cả việc ăn chay. Tháng nào nhớ ra để ăn thì trước hay sau những ngày ấy, anh phải ăn bù những món mặn bởi các món chay (chủ yếu là rau và đậu) khiến anh thấy nhanh đói và mệt.

Đối với chị gái kia, hôm trước chị qua nhà Chap chơi, hăm hở kể cho mẹ Chap nghe chuyện từ ngày quy y, chị cũng về ăn chay như lời mẹ Chap khuyên. Nói chuyện một hồi, chị hồn nhiên kể về đám giỗ ở nhà và hôm đó chị có ăn vài con tôm, chan tí canh xương. Thi thoảng, nấu cơm mặn cho chồng con ăn hàng ngày, món nào ngon ngon thì chị cũng nếm thử một tí. Mẹ Chap nghe xong thì té ngửa, la om sòm với chị kêu như thế đâu thể gọi là ăn chay.

Đây thực sự là những câu chuyện không mới mà hẳn bạn sẽ bắt gặp đâu đó ở những người ăn chay xung quanh mình. Bản thân bạn liệu có đang hay đã từng như vậy? Người trường chay thì ăn điểm thêm cả các món mặn, người chay kỳ thì quên mất ngày ăn chay. Như vậy, đâu còn đúng với ý nghĩa của những loại ăn chay này nữa!

Có một điều mà mẹ Chap nói rất phải trong lời giảng giải đối với chị gái kia. Ăn chay là phải ra ăn chay, tùy theo hoàn cảnh của mình mà chọn cách thức ăn phù hợp. Người chưa thể trường chay ngay lập tức thì có thể ăn chay kỳ để tạo thói quen và sự chuyển đổi dần dần. Song đã là chay kỳ thì cần có sự quyết tâm ăn chay trong đúng những ngày được quy định. Dù ngày đó có tiệc tùng, đám hỏi, đám giỗ,… cũng phải kiên quyết không ăn.

Trong nhiều trường hợp, tính kiên quyết có thể đi kèm với bảo thủ và cứng nhắc, nhưng với vấn đề này, Chap cho rằng điều đó là cần thiết. Bởi đó là cách để người mới ăn chay tự “thiết quân luật” chính bản thân mình. Ăn uống không đơn thuần chỉ là vấn đề thói quen mà còn liên hệ tới cả lòng tham và sự ham muốn nơi con người. Không nhiều thì ít, bất cứ ai cũng coi trọng hay để ý tới hương vị các món ăn.

Có vừa miệng, hợp khẩu vị thì ta mới có thể cho chúng qua nổi khoang miệng. Đành rằng nhiều người có thể chuyển từ ăn mặn sang ăn chay rất nhanh chóng, nhưng có chắc khi ngửi thấy một mùi hương quen thuộc, thơm ngon từ món mặn ưa thích nào đó, liệu họ có không khởi lên ham muốn được thưởng thức? Bởi vậy, chỉ có sự kiên quyết mới có thể chặt đứt mọi đầu dây mối nhợ còn ràng buộc con người tiến tới ăn chay hoàn toàn, cả trong tâm ý.

Kỷ luật bản thân là một trong những tiền đề quan trọng để con người đạt được thành công trong cuộc sống. Khi đưa mình vào những khuôn khổ nhất định, chúng ta sẽ tránh khỏi sự vướng mắc hay xao nhãng vào những việc vô bổ, không cần thiết, đồng thời buộc mình phải thực hiện nghiêm túc những gì có lợi nhất cho bản thân. Kỷ luật bản thân trong vấn đề ăn chay cũng mang ý nghĩa như vậy

Bạn sẽ khó lòng trở thành người ăn chay thực sự nếu còn dễ dãi, cho phép mình ăn uống tự do cả với những món mặn. Sâu xa hơn, quyết định ăn chay của mỗi người hẳn sẽ luôn đi kèm với một mục đích nhất định. Chúng ta có thể ăn vì sức khỏe, vì tâm từ bi hay thâm chí chỉ bởi một niềm tin nào đó như anh bạn Chap kể trên.

Vậy điều đó liệu có được hoàn thành trọn vẹn nếu như ăn chay lại chẳng ra ăn chay như thế? Hay chỉ bởi bạn đang làm lấy lệ, vì hình thức hay do bị xúi nên mới ăn một cách khiên cưỡng? Một vấn đề nhỏ thực hiện không tới nơi tới chốn thì có chắc bạn sẽ đạt được thành công trong các việc khác lớn hơn? Đó là vì sao bất cứ ai đã phát nguyện ăn chay, dù là chay kỳ hay trường chay, thì đều cần phải thực hiện một cách nghiêm túc, mang tính kỷ luật cao.

Bạn sợ mình quên mất những ngày ăn chay trong tháng thì có thể đánh dấu chúng trên quyển lịch nhỏ mang theo bên mình, hay lưu trên điện thoại để tới ngày sẽ được nhắc nhở tự động. Bạn còn phải nấu mặn cho gia đình hay tham gia tiệc tùng, cưới hỏi,… hãy cứ thực hiện việc nấu ăn nếu bạn không thể làm gì khác, nhưng cũng nên vừa khéo léo, vừa quyết tâm từ chối lời mời gọi nếm các món mặn từ người thân, bạn bè hay ngay cả từ sự ham muốn bên trong mình.

Bất kỳ việc gì, dù nhỏ đến mấy, cũng sẽ phản ánh con người chúng ta và liên hệ tới chất lượng cuộc sống, tương lai của mỗi người. Trong khi đó, ăn uống là hoạt động cơ bản, cần thiết cho sự sống, nói nhỏ mà không hề nhỏ chút nào. Từ ăn mặn chuyển sang ăn chay với nhiều người thậm chí còn mang ý nghĩa bước ngoặt. Do đó, đã chọn cho mình cách ăn uống phù hợp thì bạn hãy kiên quyết thực hiện nó tới cùng, không chỉ để đạt được mục đích ăn chay đã đề ra, mà còn cho cả tương lai của đời mình.

1.  Ăn chay dựa trên nền triết học Ấn Độ và Hy Lạp cổ đại. Ở Ấn Độ, chế độ ăn chay bắt nguồn từ triết lý ahimsa, hay còn gọi là bất bạo động, đối với động vật và các sinh vật khác. Đối với người Hy Lạp, việc ăn chay gắn với các nghi lễ và mục đích y tế.
2.  Một trong những người ăn chay đầu tiên và nổi tiếng nhất là triết gia Hy Lạp và nhà toán học Pythago sống trong thế kỷ thứ 6 TCN. Thuật ngữ “Chế độ ăn uống Pythago” đã được sử dụng cho chế độ ăn uống từ thực vật nói chung cho đến khi thuật ngữ “ăn chay” được tạo ra vào thế kỷ 19.
3.  Muốn hiểu rõ hơn về chế độ ăn chay, ta phải biết về các loại ăn chay khác nhau. Loại nghiêm ngặt nhất được gọi là thuần chay (vegan). Người ăn thuần chay không những không ăn thịt mà bao gồm cả các sản phẩm từ động vật.
4.  Từ “vegan” (thuần chay) có nguồn gốc từ “vegetarian” (ăn chay). Nó được sử dụng lần đầu tiên vào năm 1944 khi Elsie Shigley và Donald Watson cho rằng việc ăn chay (vegetarian) vẫn bao gồm quá nhiều sản phẩm phụ từ động vật (trứng, sữa, phomai…) mà không phải chế độ ăn uống hoàn toàn dựa trên thực vật.

5.  Người ta trở thành người ăn chay vì nhiều lý do, có thể do sức khoẻ, chính trị, môi trường, văn hoá, thẩm mỹ và thậm chí cả kinh tế. Tuy nhiên, lý do thường xuyên nhất là dựa trên tính đạo đức, phản đối cách đối xử tàn nhẫn với động vật (Xem thêm: “Bạn còn muốn ăn thịt sau khi đọc những dòng này?”).
6.  Các nghiên cứu khoa học đã nhiều lần chỉ ra rằng chế độ ăn chay làm tăng sự trao đổi chất của cơ thể, giúp cơ thể đốt cháy chất béo và calo nhanh hơn tới 16% so với người ăn thịt.
7.  Người đầu tiên trong thời kỳ Phục Hưng ủng hộ việc ăn chay là Leonardo da Vinci. Thực tế, ông là một người ăn chay cứng rắn, người đã công khai tranh luận với các nhà chức trách tôn giáo địa phương khắt khe ở thời của ông, rằng con người không có quyền được Thiên Chúa cho phép ăn động vật.
8.  Một nghiên cứu năm 2008 của tạp chí Time ước tính số người ăn chay ở Hoa Kỳ là 7,3 triệu người lớn, tương đương 3,2% dân số. Trong số này, chỉ có 0,5%, hay một triệu người, là những người ăn thuần chay.
9.  Nhà triết học nổi tiêng người Pháp, Voltaire, là một nhân vật lịch sử quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ chế độ ăn chay (mặc dù chúng tôi không biết ông ta có phải người ăn chay hay không). Ông đã dùng phong tục thời xưa của Ấn Độ giáo để tấn công các tuyên bố chủ quyền của Kinh thánh và thừa nhận rằng việc đối xử với động vật của người Hindu là một “sự thay đổi đáng hổ thẹn cho sự tàn bạo của đế quốc Âu châu”.
10.  The China Study là một cuốn sách dựa trên một nghiên cứu so sánh tỷ lệ tử vong của người ăn thịt và ăn chay trong 20 năm. Theo cuốn sách này, công dân của những nước ăn nhiều thịt có tỷ lệ tử vong cao hơn với các “bệnh phương Tây”, trong khi người dân ở các nước ăn nhiều thực phẩm từ thực vật lại khoẻ mạnh hơn.
11.  Việc ăn hay không ăn thịt đã được bàn cãi trong suốt lịch sử Kitô giáo. Nhiều nhà thần học đã tuyên bố chế độ ăn chay là phù hợp nhất với các giá trị Kitô giáo như lòng thương xót và từ bi. Chúa Jêsus được tin là người đã ăn chay theo chế độ Pescatarian (không ăn thịt nhưng vẫn ăn cá).
12.  Người theo chế độ Pescatarian là người ăn chay nhưng vẫn ăn cá. Thuật ngữ này bắt nguồn từ năm 1993 và là một sự kết hợp của từ “cá” trong tiếng Ý, “pesce”, và từ “vegetarian”.
13.  Thật không may cho người ăn chay, vitamin B12 là một trong số ít chất dinh dưỡng chỉ đến từ các nguồn động vật. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng thiếu vitamin B12 có thể dẫn tới xương thiếu chắc khỏe. (Vì vậy, người ăn chay cần chú ý tới các nguồn thực phẩm thực vật có vitamin B12 hoặc uống thêm viên vitamin B12 bên ngoài để bổ sung loại dưỡng chất này nhé!).
14.  Benjamin Franklin là một trong những người ăn chay đầu tiên và nổi tiếng nhất của Hoa Kỳ. Ông là người đã giới thiệu đậu phụ cho đất nước vào năm 1770. Thật không may cho cộng đồng người ăn chay, sau đó ông lại trở thành người ăn thịt.
15.  Trong trường hợp bạn đang bối rối vì nhiều thể loại ăn chay khác nhau, hãy để chúng tôi phân chia lại cho bạn rõ:

• Người ăn chay theo chế độ ovo-vegetarian sẽ ăn trứng nhưng không có các sản phẩm bơ sữa khác.
• Người theo chế độ lacto-vegetarian sẽ ăn các sản phẩm sữa nhưng không ăn trứng.
• Còn chế độ ovo-lacto vegetarian thì ăn cả trứng và các sản phẩm từ sữa.

(Xem thêm: “5 hình thức ăn chay phổ biến bạn có biết?”)
16.  Trái ngược với niềm tin phổ biến, nhiều nghiên cứu cho thấy những người ăn chay chỉ có lượng protein thấp hơn một chút so với những người ăn thịt. Các nghiên cứu tương tự khẳng định rằng chế độ ăn chay cung cấp đủ chất đạm nếu chúng ta ăn đa dạng các nguồn thực vật.

17.  Một nghiên cứu của Anh cho thấy những người đàn ông ăn chay được xem như những người yếu đuối và ít nam tính hơn những người ăn thịt, ngay cả trong mắt phụ nữ ăn chay. Tiến sĩ Steven Heine, thuộc Đại học British Columbia, nói trên tạp chí Appetite Journal rằng thịt và nam giới luôn đi cùng nhau.
18.  Một thực tế là Adolf Hitler được coi là một trong những người ăn chay tận tâm nhất.
19.  Trên thực tế, Hitler tin tưởng mạnh mẽ rằng chủ nghĩa ăn chay có thể là chìa khóa thành công của quân đội Đức. Ông tuyên bố rằng những người lính của Caesar sống hoàn toàn trên các loại rau, và những người Viking sẽ không thể tiến hành cuộc thám hiểm của họ nếu còn phụ thuộc vào chế độ ăn uống dựa trên thịt động vật.
20.  Các nhà nghiên cứu Anh đã phát hiện ra rằng từ chỉ số IQ của trẻ em có thể dự đoán khả năng trở thành những người ăn chay của bé khi lớn lên. Chỉ số IQ càng cao, càng có nhiều khả năng đứa trẻ sẽ trở thành người ăn chay. (Xem thêm: “Người ăn chay thông minh hơn người ăn thịt”)
21.  Bạn đã từng nghe tới thuật ngữ “người ăn chay trái cây”? Chưa sao? Chúng tôi cũng chưa từng nghe nói cho tới gần đây. Người ăn trái cây là người chỉ ăn các loại hoa quả, hạt và các thực phẩm thực vật khác được thu hoạch mà không làm chết các loại cây.
22.  Ấn Độ là đất nước với dân số ăn chay lớn nhất.
23.  Có một cuộc tranh luận trong cộng đồng người ăn chay rằng mật ong có thích hợp cho chế độ ăn thuần chay hay không. Hiệp hội thuần chay Hoa Kỳ không coi mật ong là thích hợp vì nó cũng là một sản phẩm xuất phát từ động vật, nhưng một số tổ chức thuần chay khác lại thấy không có gì sai khi tiêu thụ mật ong.
24.  Năm 2012, Hội đồng thành phố Los Angeles đã nhất trí thông qua một nghị quyết rằng tất cả các ngày thứ 2 trong thành phố của các Thiên thần này sẽ không có thịt. Đó là một phần của chiến dịch quốc tế để giảm lượng tiêu thụ thịt động vật cho những lí do sức khỏe và môi trường.
25.  Điều cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là không thể nghi ngờ rằng chế độ ăn chay thân thiện với môi trường hơn mọi chế độ ăn khác. Một so sánh nhỏ cho thấy sự tác động tiêu cực lên môi trường từ việc ăn thịt, đó là mất 25 gallon nước để sản xuất một pound lúa mì trong khi phải mất hơn 2500 gallon nước để sản xuất một pound thịt.
25 điều trên đã đủ khiến bạn ngạc nhiên về chế độ ăn vô cùng lành mạnh này chưa?

1. Tự nấu ăn chay

Nếu bạn đang là đầu bếp chính của gia đình hay được tự chủ trong việc nấu các món chay riêng cho mình thì điều này cũng chẳng có gì đáng nói. Thế nhưng, người thường phải ăn ngoài hay có “đầu bếp” phục vụ mới thực sự thấy được điều khác biệt khi ăn món mình tự tay làm là như thế nào. Chap đảm bảo hương vị món đó có ra sao thì ta cũng thấy ngon hết á! Vậy nếu bạn đã chán những món ăn được chế biến bởi người khác, thậm chí cỗ chay cũng phải đặt hàng bên ngoài thì tại sao ta không một lần “lăn xả” vào bếp và xử lý đống nguyên vật liệu từ “cỏ cây hoa lá” rồi tự mình thưởng thức thành quả của mình nhỉ?

2. Thay đổi món ăn thường xuyên

Điều này giống như một nguyên tắc bất di bất dịch rồi đó, trừ khi bạn đang theo đuổi một chế độ ăn đặc biệt nào. Vì nhiều lí do khác nhau mà nhiều khi người ăn chay thường ăn uống đạm bạc và chỉ xoay quanh một số thực phẩm quen thuộc kiểu rau đậu, dưa cà… Điều này khiến bữa cơm hàng ngày của chúng ta trở nên nhàm chán và nguy cơ thiếu chất dinh dưỡng rất cao. Thay đổi món ăn thường xuyên sẽ khiến ta thu được nhiều dưỡng chất từ đa dạng các loại thực phẩm. Bạn cũng sẽ tìm thấy hứng thú khi thử những món ăn mới mỗi ngày từ chính sự sáng tạo của mình trong quá trình nấu nướng hay học hỏi từ kinh nghiệm của những người ăn chay khác.
 

3. Sử dụng các loại gia vị khác nhau

Bạn băn khoăn không biết nên chế biến làm sao để món ăn chay trở nên hấp dẫn hơn. Nhà Chap thường ăn đơn giản nhưng chính vì mẹ Chap biết sử dụng và kết hợp các loại gia vị nên những món ăn luôn mới mẻ và hấp dẫn. Cùng là một món chả với nguyên liệu từ đỗ xanh, hạt sen, lạc (đậu phộng) nhưng bạn sẽ thấy hương vị của nó khi trộn thêm lá chanh sẽ khác với khi bạn kết hợp chúng với lá lốt hay thì là. Đó là cách dễ dàng nhất để chúng ta thay đổi khẩu vị mà không phải mất quá nhiều chất xám hay thời gian cho việc nấu nướng. Để hiểu thêm về các loại gia vị khác nhau, các bạn đọc lại bài viết Chap đã chia sẻ trước đây về chủ đề này nhé!

4. Ăn cùng gia đình, bạn bè

Dù là người bận rộn hay là kẻ ăn chay đơn độc giữa cộng đồng xung quanh thì chúng ta cũng không thể bỏ qua hay tách mình ra khỏi những bữa ăn với bạn bè, người thân. Không đơn giản chỉ là ngồi cùng nhau, chính bầu không khí của sự đoàn tụ, yêu thương và sẻ chia lại đem đến cho người ăn cảm giác ngon miệng, thú vị hơn. Bạn sẽ không cảm nhận được điều đó khi thưởng thức sơn hào hải vị trong sự đơn độc hay cô đơn một mình. Hơn nữa, nếu bạn không tự tạo nên khoảng cách giữa mình với người ăn mặn thì mọi người cũng sẽ mở lòng hơn trong việc đón nhận, chấp nhận sự khác biệt ở bạn.

5. Ăn trong sự biết ơn

Bạn có bao giờ nghĩ rằng mình được phép chán ngán hay để thừa thức ăn khi đó là thành quả lao động của rất nhiều người, ngay cả bản thân bạn? Và trong khi hàng trăm ngàn người trên thế giới đang khao khát có được một bữa ăn tử tế để sống sót qua ngày thì bạn lại ở đây nhăn nhó với những gì bạn đang có? Quả thực còn có cơ hội để nhăn nhó như vậy đã là điều vô cùng may mắn cho chúng ta. Chap tin là bạn sẽ thấy hạnh phúc hơn, ý thức hơn vào việc ăn uống và sử dụng thực phẩm của mình, khi trong bạn luôn có sự biết ơn đối với sự ưu ái của cuộc sống, của thiên nhiên và những người đã góp phần giúp bạn có được bữa ăn quý báu này.
 

6. Không đưa cảm xúc tiêu cực vào bữa ăn

Tất nhiên rồi! Khi tâm trạng đang bất ổn với sự khó chịu, bực bội, bất mãn hay phải trăn trở về vấn đề nào đó, chúng ta thường không thiết gì đến việc ăn. Và dù có cố để và miếng cơm vào miệng thì nó cũng chẳng có chút gì ngon nghẻ. Những lúc như vậy, bạn nên tìm cách giải quyết vấn đề của mình hay cố gắng gạt tất cả sang một bên rồi chỉ dành thời gian tiêu hóa những thức ăn thật sự, thay vì cuốn vào dạ dày cả các cảm xúc tiêu cực. Tâm trạng thoải mái sẽ khiến chúng ta có sự hứng thú và dễ dàng đón nhận mọi thứ xung quanh mình, ngay cả khi đó chỉ là những món ăn chay đơn giản, không cầu kỳ.

7. Tập luyện giữ cơ thể khỏe mạnh

Trước khi biết tới Yoga, Chap thường có những khoảng thời gian nhất định trong năm, tầm thời tiết oi nóng như mùa hè, cơ thể mình dường như không thể tiếp nhận được nhiều thức ăn, dù chất và lượng không thay đổi. Nhiều lúc Chap chỉ cố ăn cho xong bữa, trong khi tinh thần thì uể oải, khiên cưỡng. May mắn là điều đó không còn lặp lại từ ngày Chap tập luyện Yoga và thiền đều đặn. Sự cải thiện trong sức khỏe cũng như tinh thần đã khiến mình cảm thấy ăn ngon miệng hơn, ngay cả khi món ăn đó không được nóng hổi, thơm ngon so với lúc vừa chế biến. Cũng từ chuyện này mà Chap mới nghĩ tới việc chia sẻ điều này tới các bạn, bởi chính mình cũng ngạc nhiên khi bản thân mình có thể tiếp nhận một cách ngon lành bất cứ món ăn nào ở bất kỳ hoàn cảnh nào nhờ sức khỏe luôn ở trạng thái ổn định.

Có lẽ từ vài năm nay, nhiều người cũng bắt đầu hình thành thói quen ăn chay hay làm cỗ chay vào dịp tháng 7. Với một người đang ăn mặn bình thường mà chuyển đổi đột ngột sang chế độ ăn mới có thể sẽ mắc phải không ít khó khăn khi chế biến cũng như thưởng thức các món ăn chay. Ngay cả người chay trường lâu năm cũng có thể cảm thấy nhàm chán với những bữa cơm tẻ nhạt đều đều qua ngày. Nhân tháng 7 này, Chap cũng chia sẻ với các bạn 7 điều nho nhỏ xem có thể cải thiện việc ăn chay của mình trở nên thú vị hơn!

1. Tất cả những người ăn chay đều không khỏe mạnh

Chỉ vì bạn không hề ăn thịt không có nghĩa là bạn hoàn toàn ăn các loại thức ăn lành mạnh và có lợi cho sức khỏe. Những người ăn chay vẫn có thể tiêu thụ các loại thực phẩm chế biến như bánh ngọt và bánh quy, vì vậy, họ vẫn dễ dàng gặp nguy cơ về các vấn đề sức khỏe từ những loại thực phẩm có lượng calo cao.
Stephanie cho biết: “Những người ăn chay vẫn cần tuân theo một chế độ ăn uống khoa học, hợp lý và cân bằng với đầy đủ các loại vitamin, khoáng chất, chất béo lành mạnh, chất xơ và protein. Từ bỏ ăn thịt nhưng thay vào đó lại ăn vặt nhiều sẽ không khiến bạn trở nên khỏe mạnh hơn”.

2. Ăn chay sẽ rất nhàm chán

Người ăn chay có thể được thưởng thức nhiều loại thức ăn với vô vàn các hình thức khác nhau. Nó nghe có vẻ khá kỳ lạ đối với những người ăn thịt bởi vì chúng ta thường nghĩ rằng thịt nên là món chính của bữa ăn, nhưng đối với người ăn chay thì những màu sắc rực rỡ của rau, trái cây tươi và các loại đậu mới là phần đặc sắc trong các món ăn của họ. Và chúng không hề nhàm chán chút nào!
Stephanie nói: “Khám phá và ngắm nhìn một loạt các loại món ăn chay tuyệt vời thực sự có thể đánh thức vị giác của bất cứ ai!”.

3. Ăn chay sẽ không có đủ protein

Theo nhà dinh dưỡng Yvonne Bishop-Weston: “Cho dù cơ thể bạn cần thêm protein để lớn lên và tạo ra cơ bắp thì việc tiêu thụ protein kèm những chất béo thiết yếu từ cây gai dầu sẽ tốt hơn rất nhiều so với việc tiêu thụ protein từ động vật. Bởi trong mỡ động vật chứa rất nhiều axit béo bão hòa có khả năng tạo ra cholesterol trong máu từ đó có nguy cơ cao gây ra các bệnh như bệnh tim, tiểu đường và ung thư”.
Trong thực tế, rất nhiều các vận động viên vĩ đại nhất thế giới là những người ăn chay ví dụ như tay đua xe đạp người Anh Lizzie Armitstead.

4. Người ăn chay thường không thể tập luyện nhiều

Khi bạn nghĩ về người ăn chay, bạn thường có tưởng tưởng rằng họ sẽ yếu ớt và không cân đối? Người ăn chay thực sự có nhiều năng lượng hơn để rèn luyện cơ thể bởi vì họ không phải tốn công sức cho việc tiêu hóa thịt từ các bữa ăn. Miễn là lượng calo từ các loại thực phẩm họ ăn cung cấp đủ nhiên liệu cho cơ thể thì những người ăn chay hoàn toàn có thể tập luyện và làm việc nhiều như những người ăn thịt. Có rất nhiều vận động viên điền kinh nổi tiếng như Martina Navratilova và Carl Lewis là người không ăn thịt.
Cơ bắp, sức bền và sức mạnh được xây dựng từ việc tập thể thao. Thịt không phải là nguồn cung cấp của sức mạnh. Chất dinh dưỡng và protein mới là những gì chúng ta cần bất kể chúng có nguồn gốc từ đâu.

5. Bạn gần như chắc chắn sẽ giảm cân nếu ăn chay

Điều này thực sự còn phụ thuộc những gì bạn lựa chọn.
Yvonne cho rằng: “Nếu bạn lựa chọn ăn những món như khoai tây chiên hay bánh mỳ, mì ống, pizza hay uống cả lít coca cola mỗi ngày thì việc giảm cân nhờ ăn chay là hoàn toàn không thể. Nhưng nếu bạn ăn càng nhiều các loại rau tươi và đậu thì một điều đảm bảo là bạn sẽ không cần lo lắng đến vấn đề cân nặng”.
Quan trọng không phải là bạn ăn thịt hay không, nếu bạn ăn quá nhiều các thực phẩm không lành mạnh thì bạn chắc chắn sẽ tăng cân một cách nhanh chóng và bên cạnh đó còn có thể gây hại cho sức khỏe của bạn.

6. Người ăn chay phải ăn nhiều hơn để có đủ năng lượng

Stephanie giải thích rằng miễn là những người ăn chay ăn các loại thực phẩm có chứa đủ lượng calo, protein và các nguồn dầu lành mạnh thì hoàn toàn có đủ năng lượng cung cấp cho cơ thể.
Nói cách khác, một chế độ ăn chay có thể có đầy đủ các loại vitamin và khoáng chất như bất kỳ chế độ ăn uống nào. Nếu bạn đang cần tìm một món ăn tràn đầy năng lượng nhưng vẫn nhanh chóng và dễ làm thì hãy thử một quả chuối với bơ hạnh nhân nhé.

7. Người ăn chay đang bỏ lỡ những lợi ích sức khỏe quan trọng

Trong thực tế đã có rất nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng protein động vật là nguyên nhân gây ra các bệnh thận, tiểu đường, ung thư và loãng xương!
Trái lại, là một người ăn chay sẽ mang đến cho bạn hàng tá những lợi ích về sức khỏe. Yvonne cho biết: “Những lợi ích chính của ăn chay đến từ việc ăn nhiều trái cây và rau quả. Không có chất dinh dưỡng nào quan trọng cho cơ thể mà bạn không thể tìm được từ thực vật. Ngay cả khi chế độ ăn uống truyền thống của bạn đã làm cho bạn bị bệnh và bạn cần một phương pháp ăn uống mới để cân bằng lại cơ thể thì các món ăn từ thực vật sẽ là một giải pháp tuyệt vời cho bạn”.

8. Chuẩn bị một bữa ăn chay mất quá nhiều thời gian

Trở thành người ăn chay chỉ khó khăn nếu bạn nghĩ là nó khó. Ăn chay thực sự là một trong những cách ăn uống đơn giản nhất và nhanh nhất.
Bạn chỉ cần một con dao cùng với vài loại trái cây, các loại hạt và rau để chuẩn bị món salad tuyệt vời. Pha chế một món sinh tố hoàn hảo hay làm sốt trái cây tươi để ăn với khoai tây bỏ lò cũng không thể nào khó khăn và mất thời gian hơn việc chuẩn bị một bữa ăn chính với thịt được.

9. Ăn chay sẽ rất tốn kém

Chỉ vì bạn là người ăn chay không có nghĩa là bạn chỉ được ăn các món hữu cơ. Mua trái cây và rau quả từ các khu chợ địa phương thực sự là rất rẻ.
Stephanie nói ăn chay không có nghĩa là ăn các món đắt tiền như các loại thực phẩm đóng gói sẵn. Làm món ăn chay tuyệt vời ở nhà là một cách ăn uống tiết kiệm và lành mạnh.

10. Chuyển sang chế độ ăn chay rất khó khăn

Thực hiện một sự thay đổi lớn trong lối sống không bao giờ là dễ dàng nhưng cũng không phải là không thể. Hãy thực hiện từng bước nhỏ dần dần để đạt được hiệu quả.
Bạn có thể thay gà bằng đậu lăng trong món cà ri, hoặc dùng bơ thay vì thịt nguội cho món salad. Làm sinh tố cũng là một cách thú vị để thay đổi dần chế độ ăn uống của bạn nếu bạn không thích rau củ. Có rất nhiều món thịt chay để lựa chọn trong hầu hết các siêu thị để có thể giúp đỡ bạn thay đổi chế độ ăn.
Linh Dương (Tổng hợp)

Bài học đầu tiên là về sự dũng cảm, dám thử những cái hay mới mẻ
Mark Twain có nói rằng: “Hai mươi năm sau kể từ bây giờ, bạn sẽ thấy thất vọng bởi những điều mình không làm hơn là những điều bạn đã làm. Hãy căng buồm lên và lái thuyền ra khỏi bến đỗ an toàn. Hãy bắt lấy những ngọn gió. Hãy thám hiểm, ước mơ và khám phá những điều mới lạ”. Khi người ta đã có một thói quen ăn sâu vào máu thịt thì thật khó để thay đổi hoặc thậm chí chỉ là thử thay đổi nó, trừ phi thói quen đó càng ngày càng bộc lộ sự không phù hợp với bản thân người đó và điều kiện môi trường xung quanh.

Nếu bạn đã từng nghe nói đến lợi ích của ăn chay và cảm thấy có hứng thú với nó thì hãy thử, hãy tìm hiểu về nó. Không ít người khi thử rèn luyện thói quen ăn chay đã chuyển được hẳn sang ăn chay trường và đó quả thật là một điều tuyệt vời mà người đó đã gặt hái được. Nếu ban đầu không có sự “dám thử” thì họ đã không thể có cơ hội thành công. Hãy cứ dấn thân đi thưa bạn, hãy bước ra ngoài những chiếc hộp kín mít để khám phá thế giới. Ăn chay là một trong những điều xứng đáng để bạn mạo hiểm.
Bài học thứ hai là về nhận biết ham muốn của bản thân.
Trải nghiệm này người bắt đầu thực hành ăn chay mà trước đó có thói quen ăn mặn có thể cảm nhận được. Khi thay đổi bất kì một điều gì đó thì luôn có một tự chông chênh, xáo trộn mạnh hay nhẹ tùy thuộc vào mức độ bám rễ của thói quen cũ và quyết tâm thay đổi của người đó. Đây là một điều hết sức bình thường mà ai cũng có thể nhận thấy được. Nhưng vượt qua được thử thách này thì bạn mới có thể thật sự có cơ hội ăn chay dài lâu.
Hầu hết người ta dễ dàng bỏ cuộc ở giai đoạn này vì hai lí do:
– Thứ nhất là họ không thể kiểm soát được bản thân khi đứng trước những đồ ăn mặn ngon lành quen thuộc trước kia (Đây thường là lí do chính).
– Thứ hai là do họ thực hành ăn chay không đúng cách nên cơ thể có nhu cầu ăn đồ ăn mặn để lấy lại cân bằng (Bạn có thể nghiêm cứu về thuyết âm- dương trong phương pháp thực dưỡng để thấy điều này).
Tuy nhiên không có khó khăn nào là không thể giải quyết được. Và giai đoạn chuyển tiếp này là cơ hội lớn để học bài học quan sát và lắng nghe bản thân. Nó rất đơn giản nhưng bạn nên thực hành liên tục để ý chí được vững mạnh hơn. Mỗi khi trong lòng bạn khởi lên ý muốn ăn thịt trở lại thì hãy nhận ra nó và quan sát mà không phán xét, không thêm nếm bất kì điều gì đang thường trực trong tâm trí mình, rồi nó sẽ qua đi.

Ví như bạn đang thực hành ăn chay nhưng lại đi qua một hàng bún chả và thấy hương thơm ở đó thật là hấp dẫn. Thế là bạn có ý muốn được ăn bún chả biết nhường nào. Lúc đấy, hãy nhận diện cái ước muốn đó của mình và hít thở thật bình tĩnh, rồi nó sẽ tự qua đi. Nếu bạn thêm một vài bình luận trong đầu: “Ôi ngon quá đi!”, “Thơm không thể chịu được!” hay “Lâu lắm rồi mình không được ăn bún chả rồi”… thì cái ước muốn đấy nó sẽ càng phình to ra và bạn có khả năng rất cao là rẽ trở lại hàng bún trong khi đang thực hành ăn chay. Một vài lần không tỉnh táo như vậy bạn sẽ quay lại đường ăn mặn lúc nào không hay.
Hãy thực tập quan sát và lắng nghe bản thân. Bạn sẽ nhạy cảm hơn với chính mình và với thế giới. “Thượng đế không đặt gánh nặng lên vai người nào không mang nổi nó”.
Hạt đã gieo thì cần được tưới tắm thì mới mong ngày đơm hoa kết trái được. Và những bông hoa đẹp nhất là những bông hoa mọc lên trong những hoàn cảnh khắc nghiệt.
Bài học thứ ba về việc giải quyết xung đột do cái tôi gây nên.
Bài học này xảy đến khi bạn đã thực hành thói quen ăn chay thành công và bạn có thể chuyển sang ăn chay trường.
Có ba trường hợp thường gặp:
– Thứ nhất bị gia đình, bạn bè phản đối việc ăn chay và sinh ra ức chế, sân hận với mọi người và với chính mình.
– Thứ hai, nếu không bị phản đối thì có ý muốn áp đặt việc ăn chay lên tất cả những người xung quanh dù không ai muốn.
– Thứ ba đó là sinh thái độ phân biệt, so sánh hơn thua giữa người ăn chay và người ăn mặn.
Nếu bạn có bị kẹt vào những rắc rối nho nhỏ này thì nó cũng là điều hết sức bình thường giống như bài học số hai vậy. Làm bất kì việc gì thì quan trọng là tâm thức của bạn đặt vào việc ấy ở mức nào chứ không phải bạn hình thức bạn thể hiện nó hay kết quả ra sao. Hãy tiếp tục quan sát bản thân với mọi thứ xảy đến trong quá trình ăn chay của mình rồi bạn sẽ nhận ra rằng mọi sự xung đột, muộn phiền hay phân biệt đều xuất phát từ tâm của chính mình. Ăn chay không chỉ là giữ gìn sức khỏe mà còn là rèn luyện tâm trí và tâm hồn.
Đừng sợ khi vấp phải những việc không theo ý muốn vì tất cả chúng chỉ với một mục đích là giúp bạn mở rộng trải nghiệm và học các bài học phát triển tính cách để sống chan hòa với thế giới mà thôi. Chìa khóa luôn nằm trong mọi thứ mà chúng ta gọi là “rắc rối”. Vấn đề không phải là bạn có tiếp tục ăn chay hay không khi vấp phải những rảo cản như vậy, vấn đề là bạn có “chay tịnh” trong lòng hay không. Việc ăn chay chỉ là một biểu hiện vật lí của cái tâm chay mà thôi. Đừng chấp vào những hình tướng của sự việc mà hãy nhìn vào trong tâm mình để thấy đường đi đúng đắn cho việc ăn chay.

• 3 tấm lá rong biển loại dùng để cuốn kimbap. Do mỗi khúc cá kèo chỉ cần một miếng rong biển nhỏ để cuốn, nên mỗi tấm lá to là bạn có thể cắt thành 9 miếng nhỏ, tương đương với 9 khúc cá. Do đó, tùy vào lượng người ăn mà bạn có thể tăng giảm số tấm rong biển mình cần.

• 30g gà lát chay. Gà lát chay là một thực phẩm được sản xuất và đóng gói sẵn bởi các công ty về thực phẩm chay. Vì đã qua nhiều công đoạn sản xuất nên hẳn giá trị dinh dưỡng ở những thực phẩm này không còn cao. Nhà Chap không thường xuyên ăn các thực phẩm này, chỉ thi thoảng mẹ Chap dùng để chế biến một số món ăn như món cá kèo này giúp cho bữa ăn của gia đình thêm đa dạng và hấp dẫn hơn. Các bạn, nhất là những người mới tập ăn chay, cũng có thể sử dụng chúng nhưng đừng lạm dụng, ăn quá nhiều là được. Loại gà lát chay này dễ dàng mua được ở các siêu thị hay cửa hàng bán thực phẩm chay bạn nhé!

• 1 gói hạt nêm Aji quick

• 1 củ riềng

 
Tiếp theo là phần sơ chế. Nguyên liệu đơn giản vậy nên việc sơ chế cũng không có gì phức tạp cả. Gà lát mua về ở dạng khô nên bạn cần cho vào nước ngâm khoảng nửa tiếng. Miếng gà nhìn nhỏ vậy nhưng khi ngâm nước sẽ nở ra khá to. Vì vậy, một gói gà lát mua thấy có vẻ được ít mà giá khá cao, nhưng bạn sẽ thấy chúng ta có thể ăn được nhiều lần, nên thực sự thì đắt vẫn hóa rẻ ý mà. Gà lát sau khi ngâm xong, bạn vắt kiệt nước, thái chỉ rồi băm nhỏ. Khi đã băm xong thì bạn cho vào máy xay xay cho nhuyễn.
Riềng bạn rửa sạch, gọt vỏ, thái thành miếng nhỏ rồi cho vào giã thật nhỏ, hết mức có thể.
Rong biển, như đã nói ở trên, bạn có thể cắt làm 9 miếng vuông nhỏ, mỗi miếng kích thước khoảng 4x5cm.
Bây giờ là khâu thực hiện:
Gà lát chay đã xay xong thì bạn cho lên bếp và đảo với dầu ăn, riềng và bột aji quick. Bạn cũng đừng quên nêm gia vị cho phần đó vừa vặn. Aji quick là một loại bột chiên, nó sẽ tạo nên độ giòn và thơm cho món ăn này. Bạn đảo đều tay cho tới khi hỗn hợp gần chín hoặc chín hẳn. Sau đó, ta bắc ra để cho nguội.
Tiếp theo là khâu cuốn cá. Bạn tìm một chiếc găng tay nilon đeo vào rồi nặn gà lát chay thành những miếng có hình dài, bằng nửa ngón tay cái của mình. Với mỗi miếng gà lát chay đó, bạn cuộn nó vào trong một miếng rong biển nhỏ. Bạn lưu ý là để thừa hai đầu rong biển vì khi rán, gà lát sẽ nở ra thêm nên sẽ choán hết cả phần rong biển. Nếu ngay từ đầu, bạn đã nặn miếng gà to quá thì đến lúc rán, nó sẽ nở to và làm rách rong biển, khiến món ăn trông kém bắt mắt.

Bạn nặn và cuốn cho tới khi hết chỗ nguyên liệu rồi đem chiên qua dầu và thưởng thức. Quá nhanh gọn phải không nào?
Hiếm có món nào mà nhìn cũng ra gì đấy mà công thức và cách làm lại đơn giản đến vậy. Vị thơm của riềng cùng mùi hơi tanh tanh của rong biển khiến món cá kèo chay này trở nên rất lạ và hấp dẫn. Bột chiên làm cho mỗi miếng cá kèo có màu vàng ruộm bắt mắt và giòn hơn, thơm hơn sau khi rán. Và quả thực, những ai đã từng thử qua món cá kèo mẹ Chap làm thì đều ngạc nhiên rằng chẳng thể nghĩ đây là một món ăn chay, không chỉ bởi hương vị mà ngay cả về hình thức của nó. Nó đã xóa tan suy nghĩ của nhiều người về những món chay chỉ đơn thuần với rau và đậu nhạt nhẽo hay phải mất nhiều tiền, tốn công sức cầu kỳ thì mới có thể ăn chay cho ngon được.
Hy vọng, món cá kèo chay rán này sẽ giúp bạn đa dạng hóa và ngon miệng hơn với bữa cơm chay nhà mình.