1. Giới thiệu

Cách ăn chay đủ chất dinh dưỡng Ăn chay là một chủ đề được quan tâm đến trong xã hội hiện nay. Theo các nghiên cứu, số lượng người ăn chay tăng lên đáng kể trong những năm gần đây. Một trong những lý do chính là do nhận thức của con người về sức khỏe và tác động tiêu cực của thói quen ăn thịt đến môi trường.

Ăn chay đúng cách có tầm quan trọng đối với sức khỏe con người. Chế độ ăn chay giúp cung cấp đủ các chất dinh dưỡng cần thiết và giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan bao gồm bệnh tim mạch, tiểu đường, béo phì và các bệnh ung thư. Ngoài ra, ăn chay đúng cách còn giúp cải thiện chức năng tiêu hóa, tăng cường hệ miễn dịch, và giúp cơ thể khỏe mạnh hơn.

Việc lựa chọn thực phẩm chay đúng cách, cân bằng dinh dưỡng và bổ sung đủ protein, canxi, sắt và vitamin B12 từ các nguồn thực phẩm thực vật là rất quan trọng. Do đó, cần có kiến thức và hiểu biết để áp dụng cách ăn chay đúng cách và đảm bảo sức khỏe tối đa cho bản thân.

2. Lựa chọn thực phẩm

Lựa chọn thực phẩm chay là rất quan trọng trong chế độ ăn chay để đảm bảo cung cấp đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể.

Các loại thực phẩm chay giàu chất dinh dưỡng bao gồm đạm, chất béo, carbohydrate, vitamin và khoáng chất:

• Các nguồn đạm chay bao gồm các loại đậu, hạt, quinoa (hạt diêm mạch), các loại rau củ quả và đậu phụ.
• Các loại chất béo chay có trong hạt hạnh nhân, hạt chia, bơ hạt điều và dầu ô liu.
• Các loại carbohydrate chay có trong lúa mì, lúa mạch, khoai tây, bắp, hoa quả và rau củ.
• Các loại vitamin và khoáng chất chay có trong cà chua, cà rốt, bí ngô, bí đỏ, cam, quýt, nho, dâu tây, đào, mận và các loại rau xanh.

Các loại thực phẩm chay nên tránh hoặc hạn chế bao gồm các sản phẩm chay chế biến sẵn, thực phẩm chay có chứa nhiều đường và muối. Các sản phẩm chay chế biến sẵn có thể chứa các chất bảo quản và chất phụ gia khác, gây hại cho sức khỏe nếu sử dụng quá nhiều.

3. Cân bằng dinh dưỡng trong ăn chay

Cân bằng dinh dưỡng bao gồm đầy đủ 4 nhóm chất cần thiết sau đây: đạm, tinh bột, chất béo và vitamin, khoáng chất. Để cân bằng dinh dưỡng trong chế độ ăn chay thì cần cân bằng được 4 nhóm chất trên:

• Đạm:

Là một trong các chất dinh dưỡng quan trọng để xây dựng và sửa chữa các tế bào trong cơ thể.

Các nguồn đạm chay bao gồm các loại đậu (đậu nành, đậu gà, đậu xanh, đậu lăng, đậu Hà Lan,…), hạt (hạt hạnh nhân, hạt dẻ cười, hạt óc chó,..), quinoa (hạt diêm mạch), các loại rau củ quả (bông cải xanh, cải xoăn,…) và đậu phụ.

• Chất béo:

Là một nguồn năng lượng quan trọng cho cơ thể và cũng giúp hấp thu các vitamin và khoáng chất. Các loại chất béo chay có trong quả hạnh, hạt chia, bơ hạt điều và dầu ô liu.

Thông thường chất béo cung cấp 9 calo cho mỗi gram, gấp khoảng 2 lần so với lượng năng lượng cung cấp bởi carbohydrate và protein. Ngoài ra, chất béo còn giúp cơ thể hấp thu các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, D, E và K, cũng như giúp hấp thu và sử dụng các khoáng chất như canxi, magie và kẽm.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa các loại chất béo. Chất béo không bão hòa, được tìm thấy trong các loại dầu thực vật như dầu ô liu, dầu hạt lanh và dầu đậu nành, có lợi cho sức khỏe khi được sử dụng ở mức độ hợp lý. Chất béo bão hòa, được tìm thấy trong thịt đỏ, phô mai và bơ, khi được sử dụng quá mức có thể gây hại cho sức khỏe.

1. Tự nấu ăn chay

Nếu bạn đang là đầu bếp chính của gia đình hay được tự chủ trong việc nấu các món chay riêng cho mình thì điều này cũng chẳng có gì đáng nói. Thế nhưng, người thường phải ăn ngoài hay có “đầu bếp” phục vụ mới thực sự thấy được điều khác biệt khi ăn món mình tự tay làm là như thế nào. Chap đảm bảo hương vị món đó có ra sao thì ta cũng thấy ngon hết á! Vậy nếu bạn đã chán những món ăn được chế biến bởi người khác, thậm chí cỗ chay cũng phải đặt hàng bên ngoài thì tại sao ta không một lần “lăn xả” vào bếp và xử lý đống nguyên vật liệu từ “cỏ cây hoa lá” rồi tự mình thưởng thức thành quả của mình nhỉ?

2. Thay đổi món ăn thường xuyên

Điều này giống như một nguyên tắc bất di bất dịch rồi đó, trừ khi bạn đang theo đuổi một chế độ ăn đặc biệt nào. Vì nhiều lí do khác nhau mà nhiều khi người ăn chay thường ăn uống đạm bạc và chỉ xoay quanh một số thực phẩm quen thuộc kiểu rau đậu, dưa cà… Điều này khiến bữa cơm hàng ngày của chúng ta trở nên nhàm chán và nguy cơ thiếu chất dinh dưỡng rất cao. Thay đổi món ăn thường xuyên sẽ khiến ta thu được nhiều dưỡng chất từ đa dạng các loại thực phẩm. Bạn cũng sẽ tìm thấy hứng thú khi thử những món ăn mới mỗi ngày từ chính sự sáng tạo của mình trong quá trình nấu nướng hay học hỏi từ kinh nghiệm của những người ăn chay khác.
 

3. Sử dụng các loại gia vị khác nhau

Bạn băn khoăn không biết nên chế biến làm sao để món ăn chay trở nên hấp dẫn hơn. Nhà Chap thường ăn đơn giản nhưng chính vì mẹ Chap biết sử dụng và kết hợp các loại gia vị nên những món ăn luôn mới mẻ và hấp dẫn. Cùng là một món chả với nguyên liệu từ đỗ xanh, hạt sen, lạc (đậu phộng) nhưng bạn sẽ thấy hương vị của nó khi trộn thêm lá chanh sẽ khác với khi bạn kết hợp chúng với lá lốt hay thì là. Đó là cách dễ dàng nhất để chúng ta thay đổi khẩu vị mà không phải mất quá nhiều chất xám hay thời gian cho việc nấu nướng. Để hiểu thêm về các loại gia vị khác nhau, các bạn đọc lại bài viết Chap đã chia sẻ trước đây về chủ đề này nhé!

4. Ăn cùng gia đình, bạn bè

Dù là người bận rộn hay là kẻ ăn chay đơn độc giữa cộng đồng xung quanh thì chúng ta cũng không thể bỏ qua hay tách mình ra khỏi những bữa ăn với bạn bè, người thân. Không đơn giản chỉ là ngồi cùng nhau, chính bầu không khí của sự đoàn tụ, yêu thương và sẻ chia lại đem đến cho người ăn cảm giác ngon miệng, thú vị hơn. Bạn sẽ không cảm nhận được điều đó khi thưởng thức sơn hào hải vị trong sự đơn độc hay cô đơn một mình. Hơn nữa, nếu bạn không tự tạo nên khoảng cách giữa mình với người ăn mặn thì mọi người cũng sẽ mở lòng hơn trong việc đón nhận, chấp nhận sự khác biệt ở bạn.

5. Ăn trong sự biết ơn

Bạn có bao giờ nghĩ rằng mình được phép chán ngán hay để thừa thức ăn khi đó là thành quả lao động của rất nhiều người, ngay cả bản thân bạn? Và trong khi hàng trăm ngàn người trên thế giới đang khao khát có được một bữa ăn tử tế để sống sót qua ngày thì bạn lại ở đây nhăn nhó với những gì bạn đang có? Quả thực còn có cơ hội để nhăn nhó như vậy đã là điều vô cùng may mắn cho chúng ta. Chap tin là bạn sẽ thấy hạnh phúc hơn, ý thức hơn vào việc ăn uống và sử dụng thực phẩm của mình, khi trong bạn luôn có sự biết ơn đối với sự ưu ái của cuộc sống, của thiên nhiên và những người đã góp phần giúp bạn có được bữa ăn quý báu này.
 

6. Không đưa cảm xúc tiêu cực vào bữa ăn

Tất nhiên rồi! Khi tâm trạng đang bất ổn với sự khó chịu, bực bội, bất mãn hay phải trăn trở về vấn đề nào đó, chúng ta thường không thiết gì đến việc ăn. Và dù có cố để và miếng cơm vào miệng thì nó cũng chẳng có chút gì ngon nghẻ. Những lúc như vậy, bạn nên tìm cách giải quyết vấn đề của mình hay cố gắng gạt tất cả sang một bên rồi chỉ dành thời gian tiêu hóa những thức ăn thật sự, thay vì cuốn vào dạ dày cả các cảm xúc tiêu cực. Tâm trạng thoải mái sẽ khiến chúng ta có sự hứng thú và dễ dàng đón nhận mọi thứ xung quanh mình, ngay cả khi đó chỉ là những món ăn chay đơn giản, không cầu kỳ.

7. Tập luyện giữ cơ thể khỏe mạnh

Trước khi biết tới Yoga, Chap thường có những khoảng thời gian nhất định trong năm, tầm thời tiết oi nóng như mùa hè, cơ thể mình dường như không thể tiếp nhận được nhiều thức ăn, dù chất và lượng không thay đổi. Nhiều lúc Chap chỉ cố ăn cho xong bữa, trong khi tinh thần thì uể oải, khiên cưỡng. May mắn là điều đó không còn lặp lại từ ngày Chap tập luyện Yoga và thiền đều đặn. Sự cải thiện trong sức khỏe cũng như tinh thần đã khiến mình cảm thấy ăn ngon miệng hơn, ngay cả khi món ăn đó không được nóng hổi, thơm ngon so với lúc vừa chế biến. Cũng từ chuyện này mà Chap mới nghĩ tới việc chia sẻ điều này tới các bạn, bởi chính mình cũng ngạc nhiên khi bản thân mình có thể tiếp nhận một cách ngon lành bất cứ món ăn nào ở bất kỳ hoàn cảnh nào nhờ sức khỏe luôn ở trạng thái ổn định.

Có lẽ từ vài năm nay, nhiều người cũng bắt đầu hình thành thói quen ăn chay hay làm cỗ chay vào dịp tháng 7. Với một người đang ăn mặn bình thường mà chuyển đổi đột ngột sang chế độ ăn mới có thể sẽ mắc phải không ít khó khăn khi chế biến cũng như thưởng thức các món ăn chay. Ngay cả người chay trường lâu năm cũng có thể cảm thấy nhàm chán với những bữa cơm tẻ nhạt đều đều qua ngày. Nhân tháng 7 này, Chap cũng chia sẻ với các bạn 7 điều nho nhỏ xem có thể cải thiện việc ăn chay của mình trở nên thú vị hơn!

+ Nguyên liệu:
Cà rốt, đậu hủ, nấm đông cô, khoai tây, hạt nêm chay, muối, đường, tiêu, hành lá và một ít ngò rí.
+ Cách làm:
Cà rốt, khoai Tây, nấm, đậu hủ cắt nhỏ.
Cho nồi lên bếp, đổ nước vào nồi cho vào cà rốt, khoai tây nấu trước (nêm một chút muối). Khoảng 10p sau cho tiếp nấm và đậu hủ vào. Nấu đến khi rau củ bắt đầu mềm (giảm lửa nhỏ) nêm gia vị vừa ăn (muối, đường, hạt nêm) cho thêm một chút dầu ăn (dầu đã chiên đậu hủ) vào.
Sau khi tắt bếp, múc ra tô và cho thêm tiêu, hành lá + ngò rí đã cắt nhỏ cho lên trên thưởng thức.

Ảnh: Mi Mi
2. Đậu hũ sốt chua ngọt
+ Nguyên liệu:
Đậu hủ (chiên vàng), hạt nêm chay, đường, hành lá, đầu trắng hành lá (cắt nhỏ), sốt chua ngọt, dầu ăn.
+ Cách làm:
Đậu hủ chiên vàng, cắt khúc vuông.
Bắt chảo lên bếp, cho 2 muỗng canh dầu ăn, dầu nóng thì cho đầu hành trắng vào và phi thơm, giảm lửa nhỏ, cho tiếp đậu hủ vào.
– Cho tiếp sốt chua ngọt vào và đảo đều, trước khi tắt bếp nêm nếm gia vị cho vừa ăn. Chờ đến khi nước sốt hơi keo lại thì tắt bếp (đừng để keo quá). Cho ra dĩa và rắc hành lá đã cắt nhỏ lên trên. Ăn với cơm nóng sẽ rất ngon.!!!

Ảnh: Mi Mi
3. Nấm xào ớt chuông
+ Nguyên liệu:
Nấm (tuỳ thích), ớt chuông (đỏ và vàng) đậu hủ chiên vàng, dầu ăn, tỏi, muối, đường, hạt nêm chay, tiêu, dầu hào chay.
+ Cách làm:
Bắc chảo lên bếp, cho dầu ăn vào..tiếp theo cho tỏi đã bằm nhỏ vào phi thơm, tiếp đến là ớt chuông, đảo khoảng 5-7 phút, cho nấm vào, nêm gia vi (muối, đường, hạt nêm chay, dầu hào chay) cho đậu hủ vào và đảo đều tất cả.
Khi xào không nên để mềm quá, khi ăn sẽ không ngon. Trước khi tắt bếp, nêm nếm gia vị cho vừa miệng, tắt bếp cho ra dĩa và rắc thêm một chút tiêu lên trên thưởng thức.

Ảnh: Mi Mi
4. Rau củ kho chay
+ Nguyên liệu:
Nấm đông cô, đậu hủ (chiên vàng), cà rốt, củ cải trắng. (Nếu thích có thể cho thêm các loại rau củ nhiều hơn), dầu hào chay, dầu ăn, hạt nêm, đường, nước lọc., đầu trắng hành baro (cắt nhỏ), nước tương.
+ Cách làm:
Bắc nồi lên bếp, dầu nóng (giảm lửa) cho đầu hành baro vào phi thơm, tiếp theo cho cà rốt và củ cải trắng vào đảo đều khoảng 5p, sau đó cho vào nấm đông cô, đậu hủ.
Nêm gia vị, hạt nêm, đường, nước tương, muối , dầu hào chay. Để 5p (lửa nhỏ) sau đó cho thêm nước lọc vào và kho đến khi rau củ thấm gia vị.
Trong lúc kho nhớ mở (lửa nhỏ). Trước khi tắt bếp nêm gia vị vừa ăn, cho ra dĩa và rắc thêm một chút tiêu lên trên thưởng thức.

Ảnh: Mi Mi