1. Giới thiệu

Cách ăn chay đủ chất dinh dưỡng Ăn chay là một chủ đề được quan tâm đến trong xã hội hiện nay. Theo các nghiên cứu, số lượng người ăn chay tăng lên đáng kể trong những năm gần đây. Một trong những lý do chính là do nhận thức của con người về sức khỏe và tác động tiêu cực của thói quen ăn thịt đến môi trường.

Ăn chay đúng cách có tầm quan trọng đối với sức khỏe con người. Chế độ ăn chay giúp cung cấp đủ các chất dinh dưỡng cần thiết và giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan bao gồm bệnh tim mạch, tiểu đường, béo phì và các bệnh ung thư. Ngoài ra, ăn chay đúng cách còn giúp cải thiện chức năng tiêu hóa, tăng cường hệ miễn dịch, và giúp cơ thể khỏe mạnh hơn.

Việc lựa chọn thực phẩm chay đúng cách, cân bằng dinh dưỡng và bổ sung đủ protein, canxi, sắt và vitamin B12 từ các nguồn thực phẩm thực vật là rất quan trọng. Do đó, cần có kiến thức và hiểu biết để áp dụng cách ăn chay đúng cách và đảm bảo sức khỏe tối đa cho bản thân.

2. Lựa chọn thực phẩm

Lựa chọn thực phẩm chay là rất quan trọng trong chế độ ăn chay để đảm bảo cung cấp đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể.

Các loại thực phẩm chay giàu chất dinh dưỡng bao gồm đạm, chất béo, carbohydrate, vitamin và khoáng chất:

• Các nguồn đạm chay bao gồm các loại đậu, hạt, quinoa (hạt diêm mạch), các loại rau củ quả và đậu phụ.
• Các loại chất béo chay có trong hạt hạnh nhân, hạt chia, bơ hạt điều và dầu ô liu.
• Các loại carbohydrate chay có trong lúa mì, lúa mạch, khoai tây, bắp, hoa quả và rau củ.
• Các loại vitamin và khoáng chất chay có trong cà chua, cà rốt, bí ngô, bí đỏ, cam, quýt, nho, dâu tây, đào, mận và các loại rau xanh.

Các loại thực phẩm chay nên tránh hoặc hạn chế bao gồm các sản phẩm chay chế biến sẵn, thực phẩm chay có chứa nhiều đường và muối. Các sản phẩm chay chế biến sẵn có thể chứa các chất bảo quản và chất phụ gia khác, gây hại cho sức khỏe nếu sử dụng quá nhiều.

3. Cân bằng dinh dưỡng trong ăn chay

Cân bằng dinh dưỡng bao gồm đầy đủ 4 nhóm chất cần thiết sau đây: đạm, tinh bột, chất béo và vitamin, khoáng chất. Để cân bằng dinh dưỡng trong chế độ ăn chay thì cần cân bằng được 4 nhóm chất trên:

• Đạm:

Là một trong các chất dinh dưỡng quan trọng để xây dựng và sửa chữa các tế bào trong cơ thể.

Các nguồn đạm chay bao gồm các loại đậu (đậu nành, đậu gà, đậu xanh, đậu lăng, đậu Hà Lan,…), hạt (hạt hạnh nhân, hạt dẻ cười, hạt óc chó,..), quinoa (hạt diêm mạch), các loại rau củ quả (bông cải xanh, cải xoăn,…) và đậu phụ.

• Chất béo:

Là một nguồn năng lượng quan trọng cho cơ thể và cũng giúp hấp thu các vitamin và khoáng chất. Các loại chất béo chay có trong quả hạnh, hạt chia, bơ hạt điều và dầu ô liu.

Thông thường chất béo cung cấp 9 calo cho mỗi gram, gấp khoảng 2 lần so với lượng năng lượng cung cấp bởi carbohydrate và protein. Ngoài ra, chất béo còn giúp cơ thể hấp thu các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, D, E và K, cũng như giúp hấp thu và sử dụng các khoáng chất như canxi, magie và kẽm.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa các loại chất béo. Chất béo không bão hòa, được tìm thấy trong các loại dầu thực vật như dầu ô liu, dầu hạt lanh và dầu đậu nành, có lợi cho sức khỏe khi được sử dụng ở mức độ hợp lý. Chất béo bão hòa, được tìm thấy trong thịt đỏ, phô mai và bơ, khi được sử dụng quá mức có thể gây hại cho sức khỏe.

Tốt cho sức khỏe tim mạch

Nếu bạn muốn bảo vệ tim mạch, trong chế độ ăn chay cần lựa chọn ăn những thực phẩm như: ngũ cốc nguyên hạt, cây họ đậu, quả hạch, rau củ và trái cây.

Việc tiêu thụ nhiều chất xơ hòa tan và những thực phẩm giúp giữ lượng đường trong máu ổn định sẽ giúp làm giảm lượng cholesterol trong máu, đây là yếu tố quan trọng giúp ngăn ngừa những nguy cơ về bệnh tim.

Ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh ung thư

Một nghiên cứu phát hiện rằng chế độ ăn chay hợp lý sẽ làm giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư, đặc biệt đối với những hình thức ăn chay thuần (không ăn thịt) sẽ làm giảm nguy cơ mắc ung thư nhiều hơn.

Việc tiêu thụ nhiều rau xanh, trái cây và các chất xơ sẽ là “chìa khóa vàng” giúp tăng cường bảo vệ tốt sức khỏe nói chung và ngăn ngừa ung thư cũng như các bệnh mãn tính nói riêng.

Ngăn ngừa bệnh tiểu đường

Phương pháp ăn chay khoa học sẽ góp phần giúp bạn ngăn ngừa mắc bệnh tiểu đường, đặc biệt bạn nên lựa chọn những thực phẩm có lượng đường huyết thấp (ngũ cốc, hạt, đậu) sẽ giúp ổn định lượng đường trong máu.

Vai trò hữu ích của việc ăn chay đối với bệnh tiểu đường còn được chứng minh cụ thể qua một nghiên cứu khác, cho thấy rằng những người ăn chay giúp làm giảm đáng kể lượng đường trong máu, ngăn ngừa cũng như điều trị bệnh tiểu đường loại 2 một cách hiệu quả.

Giảm huyết áp

Trong một nghiên cứu cho thấy rằng, những người ăn chay đặc biệt là thuần chay có huyết áp thấp hơn so với những người ăn thịt. Về cơ bản, thực phẩm thực vật, trái cây có chứa ít chất béo, cholesterol xấu, natri và hàm lượng kali tốt, góp phần làm giảm huyết áp.

Những người có tiền sử cao huyết áp có thể áp dụng phương pháp ăn chay khoa học để ổn định huyết áp một cách hiệu quả.

Giảm các triệu chứng hen suyễn

Tại Thụy Điển, nghiên cứu cho thấy chế độ ăn thuần chay có thể làm giảm và cải thiện tốt các triệu chứng hen suyễn, khiến họ ít phụ thuộc vào thuốc điều trị nhiều hơn.

Giúp xương chắc khỏe

Những người ăn chay có tỷ lệ mắc các bệnh loãng xương thấp. Một nghiên cứu còn cho thấy rằng, những người áp dụng hình thức ăn chay ovo – lacto (có sữa và trứng) giúp xương chắc khỏe, sức khỏe tốt và ngăn chặn những tình trạng loãng xương khi về già.

Đơn thuần việc ăn chay bắt nguồn từ nhiều ý nghĩa khác nhau về: tư tưởng tôn trọng sự sống, bảo vệ động vật hoặc mang một ý nghĩa đạo đức, tuân theo luật lệ của tôn giáo hướng tới lòng từ bi, yêu thương cũng như hãm mình tránh khỏi những ham muốn trong ăn uống, lòng tham, hướng thiện,… và tùy theo mỗi tôn giáo sẽ có hình thức ăn chay khác nhau.

Theo một góc nhìn khoa học thì việc ăn chay mang ý nghĩa giúp tăng cường sức khỏe, đem đến một cuộc sống lành mạnh và có thể giúp ngăn ngừa một số bệnh ung thư, tiểu đường, viêm,… hoặc làm đẹp da đẹp dáng vô cùng hiệu quả.

Lịch sử hình thành

Theo những tài liệu lịch sử để lại, việc ăn chay được bắt nguồn từ khoảng thế kỷ thứ 7 TCN nhằm khắc sâu lòng khoan dung đối với tất cả chúng sinh của Kỳ Na giáo, sau đó dần được lan rộng trên thế giới thậm chí được xem như một phần nghi thức quan trọng của một số đất nước.

Tại Ấn Độ, việc ăn chay khá đặc biệt, họ không nuôi hay giết mổ hoặc ngay cả buôn bán động vật sống. Mặt khác, tại Hy Lạp và Ai Cập thực hiện việc ăn chay có mục đích thanh tẩy trong nghi lễ bắt nguồn từ thế kỷ thứ 6 TCN. Còn ở Nhật Bản, năm 675 người ta bắt đầu thực hiện việc ăn chay, điề này dần dần phổ biến và được nhiều nhà tu hành Phật giáo áp dụng.

Việc ăn chay bắt đầu phổ biến hơn vào thế kỷ XIX và XX, theo đó nhiều tổ chức, hiệp hội ăn chay bắt đầu xuất hiện. Năm 1847 Hiệp hội ăn chay đầu tiên được thành lập ở nước Anh. Vào những năm 1908 Liên minh ăn chay quốc tế, một hiệp hội của các xã hội quốc gia được thành lập.

Các hình thức ăn chay

Ăn chay không chỉ gói gọn ở việc ăn thực vật và kiêng động vật, có nhiều hình thức khác nhau ở mỗi chế độ ăn cũng như những quy định về việc ăn chay cũng có sự khác nhau. Cụ thể:

• Ăn chay theo Phật giáo đại thừa: Sẽ tuân thủ quy tắc kiêng thịt và tất cả các sản phẩm từ động vật. Ngoài ra, còn không được ăn một số loại rau có mùi thơm đặc trưng của hành tỏi, kiệu, hẹ,…
• Ăn chay có trứng (hay còn gọi là ovo theo tiếng Latin): Nghĩa là ăn chay có thể ăn trứng nhưng không được uống sữa hoặc các sản phẩm sử dụng sữa như: sữa chua, bánh quy sữa, bánh bông lan sữa,…
• Ăn chay có sữa (hay còn gọi là lacto theo tiếng Latin): Nghĩa là được phép uống sữa hoặc ăn các sản phẩm làm hoặc sử dụng nguyên liệu sữa. Tuy nhiên ngược lại với hình thức ăn chay ovo, không được ăn trứng.
• Ăn chay có sữa và trứng (hay còn gọi là ovo – lacto): Hình thức ăn chay này được phép ăn một số sản phẩm từ động vật hoặc từ sữa, trứng, mật ong.

• Ăn chay hoàn toàn – Ăn thuần chay (vegan): Đây là một hình thức ăn chay không được phép sử dụng bất cứ thứ gì từ động vật kể cả các sản phẩm từ động vật, mật ong, sữa, trứng. Ngoài ra cũng không sử dụng bất cứ sản phẩm nào được sử dụng từ động vật như: quần áo da, lông vũ, ví cặp từ da động vật,…
• Ăn chay sống hay còn gọi là ăn chay tươi (Raw foodism): Quy định chỉ ăn các loại trái cây, hạt tươi chưa được nấu chín. Đối với rau củ có thể nấu nhưng với một mức nhiệt độ nhất định được cho phép.
• Ăn chay theo Kỳ Na giáo: Được uống sữa, các sản phẩm sử dụng sữa nhưng không ăn trứng, mật ong và các loại củ hay rễ cây.
• Ăn chay theo chế độ thực dưỡng: chủ yếu là ăn những loại ngũ cốc, đậu theo phương pháp dưỡng sinh của Ohsawa.
• Ăn chay một phần: đây là một hình thức ăn chay chỉ hạn chế việc sử dụng thịt đỏ chứ không loại bỏ hoàn toàn. Đa phần thực đơn chính của họ vẫn là rau xanh, thực vật và chỉ một lượng nhỏ động vật.

Ngoài ra còn có một kiểu ăn chay chỉ cho phép ăn các loại trái cây, các loại hạt, hạt giống và thực vật khác nếu việc thu hoạch những thực phẩm này không ảnh hưởng và gây hại đến cây trồng.

Giữa cuộc sống hối hả, bộn bề, nhiều người thích rủ nhau đến những quán cơm chay để tìm cho mình những giây phút bình yên, thư giãn, hay tự chế biến những món ăn chay giàu dinh dưỡng, ấm cúng tại nhà để cùng thưởng thức với bạn bè và người thân.

Con số thống kê được tờ “Người Lao Động” đăng tải cho thấy ở Việt Nam có 10% người thường xuyên ăn chay; tại châu Âu, con số này là 20%.

Ăn chay mang lại sự cân bằng cho cơ thể và an lành cho tâm trí

Khoa học dinh dưỡng đang đối đầu với thử thách: không chỉ mang lại sức khỏe cho cá nhân mà còn lợi ích cho sức khỏe môi trường. Vì vậy, cách lựa chọn thực phẩm lành mạnh không chỉ dừng ở thực phẩm mang tính dinh dưỡng, mà còn thực phẩm góp phần bảo vệ môi trường.

Chế độ ăn từ thực vật hay chế độ ăn chay là con đường gần nhất đi đến sự giảm thiểu hủy hoại môi trường và chống lại biến đổi khí hậu.

Ẩm thực chay – một đặc thù của văn hóa Việt

Trong các bữa ăn của người Việt thường có thành phần rau, củ, quả nhiều hơn. Dân ta có câu “Cơm không rau như đau không thuốc”. Chúng ta ăn rau sống cả rổ trong khi dân Tây chỉ ăn 1 hay 2 lá salat mà thôi.

Ẩm thực Việt không chỉ là một nghệ thuật mà nó còn hàm chứa tính triết lý trong đó: thức ăn là phải đủ tính âm dương, ngũ hành thì mới giữ được quân bình. Kim Mộc Thủy Hỏa Thổ được thể hiện trong ngũ sắc của các món ăn: trắng, vàng, xanh, đỏ, nâu; hay trong ngũ vị: chua, cay, măn, ngọt, bùi.

Tính âm dương và ngũ hành phần lớn là do các loại rau củ hoa quả, các loại rau thơm như húng quế, tía tô, kinh giới, bạc hà và các gia vị như hành, tỏi, ớt, gừng, sả, chanh… tạo ra, mà những thứ này đồng thời cũng là những vị thuốc dân gian.

Vì vậy các món ăn Việt không chỉ bắt mắt, giàu hương vị mà còn bổ dưỡng trong việc cung cáp đủ các thành phần như đạm, khoáng, chất béo không bão hòa, chất chua và chất xơ rất cần cho tiêu hóa. Thực đơn chay như vậy quả là một truyền thống ẩm thực Việt mà ít dân tộc nào có được, và vì thế rất được nhiều người trên thế giới ưa chuộng.

Lý do của việc ăn chay

Việt Nam có một nền văn hóa Phật giáo rất lâu đời. Theo đó lòng từ bi được biểu hiện trong việc cấm sát sinh – một trong năm giới luật của nhà Phật. Tất cả những sinh vật dù nhỏ như con kiến đến to hơn như con voi và ngay cả con người đều có quyền được sống.

Theo quan niệm Phật giáo, ăn chay cũng giảm bớt tạo nghiệp

Khi người ta chọc tiết một con gà, con lợn hay con bò thì chúng đều có cảm xúc đau đớn, phải dãy dụa bất lực và la hét rống lên, phản ứng hận thù y như chúng ta vậy. Trong trạng thái bị giết như vậy các độc tố sẽ tan ra trong thịt mà chúng ta sẽ hấp thụ nó khi ăn và sinh lòng thù hận.

Vì thế không sát sinh và không ăn thịt là cốt để nuôi dưỡng tâm an lạc, lòng từ bi, lòng thương đối với mọi con vật và cả đối với con người. Và khi ăn chay chúng ta cũng giảm bớt được việc tạo nghiệp.

Xét về cơ quan tiêu hóa thì động vật ăn thịt luôn có hàm răng nhọn, kích thước ruột già ngắn để tống các chất độc nhanh. Còn động vật ăn cây cỏ thì có hàm răng phẳng, ruột dài hơn. Con người có hệ tiêu hóa thuộc loại thứ hai này.

Ngoài ra cũng nên hiểu rằng chúng ta ăn uống là để hấp thụ các chất dinh dưỡng cho cơ thể bất kể từ thức ăn động vật hay thực vật miễn sao đầy đủ chất là được. Nhưng thức ăn thực vật sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn, nếu chúng ta có kiến thức đầy đủ về khoa học ăn chay.

Người xưa có câu:

Nhất thiết chúng sinh không sát nghiệp
Hà sầu thế giới động đao binh?

(Nếu chúng sinh không bị giết hại, thì lo gì thế giới có chiến tranh?)

Vì vậy ăn chay với bất kỳ lý do nào thì cũng đều gieo được hạt giống từ bi và tạo ra một môi trường hòa bình cho thế giới.

Xu hướng ăn chay vì sức khỏe

Trên báo “Sức khỏe & Đời sống” (cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế Việt Nam) ngày 18-12-2010 cho biết các thông tin về dinh dưỡng của thực phẩm chay như sau.

Tất cả mọi người không phân biệt tuổi tác hay giới tính đều có thể lựa chọn ăn chay như là một phương pháp phòng chống bệnh tật, giữ gìn vóc dáng, kéo dài tuổi thọ và nhiều người quan niệm ăn chay là để tâm hồn thanh tịnh, bình an.

Có thể khẳng định rằng, các thực phẩm chay cung cấp cho con người đầy đủ các chất dinh dưỡng cơ bản nhất bao gồm: chất bột, chất béo, chất đạm, chất xơ, các vitamin và muối khoáng. Nếu một người ăn chay mà ăn uống đủ lượng và có thành phần thực phẩm cân đối thì cũng có thể cao hơn và to lớn hơn người ăn thịt.

Đặc biệt, ăn chay có thể khiến con người sống lâu hơn. Thực tế đã cho thấy, người Eskimo hoàn toàn ăn thịt thì tuổi thọ trung bình của họ chỉ là 36 năm, còn người Kogi (bộ tộc ở Peru – Nam Mỹ) ăn thuần chay thì tuổi thọ trung bình của họ lên tới 100 năm.

Thịt mang tính axit, khi được hấp thụ vào cơ thể làm cơ thể mang tính axit. Để trung hòa tính axit của thịt, cơ thể lấy canxi trong xương dẫn đến bệnh loãng xương. Môi trường axit còn là môi trường sinh sống của tế bào ung thư. Hấp thụ nhiều thịt làm tăng cholesterol, dư thừa năng lượng dẫn đến bệnh tim mạch, béo phì và bệnh gút.

Ở phương Tây đang xuất hiện “làn sóng ăn chay mới” không liên quan gì tới những người ăn chay truyền thống vì tôn giáo. Những người ăn chay mới chỉ có mục tiêu duy nhất: giữ sức khỏe và giữ vóc dáng nên họ thích ăn hoa quả và ăn chay là những thức ăn có nguồn gốc từ thực vật, không chứa dầu mỡ, các chất béo, chất gây lão hoá…

Theo các nghiên cứu khoa học, chế độ dinh dưỡng chay sẽ giúp cho việc phòng ngừa các bệnh liên quan đến tim mạch, trước hết là bệnh tăng huyết áp và bệnh mạch vành, những người ăn chay có chỉ số xơ vữa mạch máu thấp. Trong thức ăn chay có ít cholesterol, ít acit béo, nhiều vitamin, có tác dụng chống ôxy hóa, nên các món chay rất thích hợp cho bạn nào muốn có hình dáng thon gọn và trẻ lâu.

Ăn chay cung cấp đủ năng lượng và dinh dưỡng không thua gì ăn mặn. Khoa học đã chứng minh người ăn chay có khả năng dẻo dai và sức chịu đựng tốt hơn người ăn thịt. Người ăn chay thường có tuổi thọ cao hơn người ăn mặn. Theo nghiên cứu mới đây nhất thì thực phẩm chay có tác dụng rất tích cực đối với phụ nữ mang thai và trẻ em.

Ngoài ra, cho trẻ ăn thực phẩm chay không những đảm bảo vệ sinh mà còn giúp cho trẻ khỏe mạnh, tâm trí an lành và có chỉ số thông minh cao.

Chế độ ăn nhiều thực vật cung cấp một lượng lớn vitamin, khoáng chất, các chất chống ôxy hoá, các chất béo không bão hoà tốt cho sức khoẻ, và đặc biệt ít calo. Chuyên gia tư vấn dinh dưỡng Heidi VanPelt-Belle (Cao đẳng Y tế và Sức khỏe Huntington) giải thích, rau xanh, đặc biệt là những loại có lá sẫm, cung cấp tất cả các acit amin cần thiết cho quá trình tạo protein và được tiêu hoá nhanh. Do đó, người ăn chay có nhiều sinh lực hơn, mạnh mẽ trong các hoạt động.

Phải sử dụng từ 7-16 kg đậu nành để tạo ra 1 kg thịt, do đó người ta đã lãng phí 90% protein, 99% hydratcacbon và 100% chất xơ là những chất cần cho sức khỏe con người.

Một nghiên cứu ở Anh cho biết, có hơn 33.000 người được cứu sống mỗi năm ở nước này do họ lựa chọn và duy trì chế độ ăn uống khôn ngoan. Một khẩu phần ăn có trái cây và rau xanh mỗi ngày cứu được 15.000 đời sống (gồm 7.000 người thoát khỏi bệnh tim mạch, gần 5.000 người từ ung thư và trên 3000 người khỏi bệnh đột quỵ).

Khoảng 4.000 người khác thoát khỏi “cửa tử” do liên tục bổ sung chất xơ vào cơ thể, trong khi gần 7.000 người cũng sống khỏe mạnh bởi họ thận trọng với các loại thực phẩm giàu chất béo và 7500 người khác lưu ý đến muối ăn, đầu mối của nhiều vấn đề sức khỏe.

Trái cây, rau xanh không thể thiếu trong thực đơn hàng ngày

Các tài liệu y tế Anh khuyên người dân nên ăn 440g trái cây, rau xanh và 18g chất xơ, tiêu thụ không quá 6g muối mỗi ngày.

Sau đây là một vài thực phẩm chay có tỷ lệ đạm cao (theo trọng lượng):

– Đậu phụ (đậu hũ) chế biến từ đậu nành 16%.
– Mỳ căn (chế biến từ bột mỳ) 70%.
– Ngô (bắp) 13%.
– Gạo  8,6%.
– Các loại đậu 10-35%.
– Hạnh nhân, hạt bồ đào, hạt điều, hạt thông 14-30%.
– Hạt bí đỏ, hạt vừng, hạt hướng dương… 18-24%.

Theo các nhà khoa học, để sản xuất đạm động vật, ta phải tiêu tốn từ 3-15 lần lượng nước so với sản xuất đạm thực vật, để sản xuất 1 calorie thịt bò thì mất khoảng 78 calorie năng lượng nhiên liệu hóa thạch; 1 calorie thịt heo mất 35 calorrie năng lượng nhiên liệu hóa thạch… nhưng 1 calorie đậu nành thì chỉ bằng 1 calorie năng lượng nhiên liệu.

Do đó, việc ăn chay sẽ giúp tiết kiệm nguồn nước cũng như nguồn nhiên liệu hóa thạch (than đá, dầu mỏ…). Nếu chỉ trồng rau, quả, ngũ cốc cho người ăn thì 1 hécta đất có thể nuôi 30 người trong khi nếu sử dụng đất để trồng thức ăn cho chăn nuôi để sản xuất ra thịt, trứng, sữa thì 1 hécta chỉ nuôi được từ 5 đến 10 người dân.

Như vậy ăn chay không chỉ có lợi cho sức khỏe mà còn giúp cho chúng ta tiết kiệm được nguồn nhiên liệu cũng như quỹ đất.

“Yêu” khoẻ hơn nhờ biết cách ăn kiêng

Một số người tỏ ra lo lắng khi ăn chay sẽ ảnh hưởng đến năng lực yêu đương. Kỳ thực, theo các nghiên cứu, việc cải thiện đời sống tình dục nên bắt đầu từ bàn ăn.

Chế độ ăn ưu tiên thực vật sẽ tăng sự hấp dẫn giới tính, tăng sinh lực và ngăn rối loạn tình dục. Theo Lee Hitchcox, tác giả cuốn sách “Long life now”, việc tiêu hoá một lượng lớn chất béo bão hoà (thường có trong các sản phẩm thịt đặc biệt là thịt bò) làm hạn chế lưu thông máu đối với bộ phận sinh dục nam và tăng huyết áp, dẫn tới chứng bất lực. Người béo phì cũng phải chịu đựng tình trạng giảm ham muốn và yếu hơn trong “chuyện ấy”.

Những người ăn nhiều món ăn từ thực vật có mùi cơ thể dễ chịu hơn. Theo một nghiên cứu của Đại học Charles ở Cộng hoà Czech, phụ nữ thích những người đàn ông ăn kiêng vì mùi cơ thể của họ quyến rũ, dễ chịu và nhẹ nhàng hơn những người ăn thịt.

Người ăn chay điềm tĩnh và dịu dàng hơn, giúp họ dễ hoà hợp hơn với một nửa của mình. Thêm nữa, chất xơ trong các khẩu phần ăn chay có thể làm cho con người bớt hiếu chiến và vì thế, họ dễ trở thành những người tình tuyệt vời hơn.

Để kết thiện duyên cũng như tạo điều kiện hơn cho người tu hành tại gia, đạo Phật chia ra hai loại ăn chay đó là chay kỳ và trường chay. Bước ra ngoài giới hạn tôn giáo, bất cứ ai cũng đều có thể ăn chay theo một trong hai cách trên, đặc biệt là chay kỳ để khởi sự ăn chay, dung hòa với điều kiện của mình.

Ăn chay trường, như tên gọi, chúng ta có thể hình dung ra cách thức của nó. Trường, trong tiếng Hán Việt, nghĩa là dài, nếu không nói là mãi mãi trong trường hợp này. Người ăn chay trường là những người nói không với những thực phẩm từ thịt cũng như các sản phẩm từ động vật trong bữa ăn. Việc ăn chay kéo dài liên tục, không bị xen kẽ với những bữa ăn mặn thì được gọi là ăn chay trường.

Ăn chay kỳ là cách thức ăn chay theo những ngày nhất định trong tháng hoặc các tháng nhất định trong năm. Tùy vào điều kiện mà mỗi người lựa chọn các kỳ ăn phù hợp. Nhiều người chọn ăn vào ngày mùng 1 và ngày rằm hàng tháng (gọi là Nhị trai). Ngoài ra còn có Tứ trai (ăn chay mỗi tháng 4 ngày: 1, 8, 15, 23  hay 30, 1, 14, 15); Lục trai (ăn chay 6 ngày trong tháng: 8, 14, 15, 23, 29, 30 (tháng thiếu 28, 29)); Thập trai (10 ngày: 1, 8, 14, 15, 18, 23, 24, 28, 29, 30 (tháng thiếu 27, 28, 29)). Bên cạnh đó là Nhất ngoạt trai (ăn chay một tháng trong năm: tháng giêng, tháng bảy hay tháng mười); Tam ngoạt trai (ăn chay 3 tháng trong năm: tháng giêng, tháng năm, tháng chín). Thậm chí, người ta có thể tự phát nguyện ăn chay theo những kỳ nhất định mà mình đề ra.

Khái niệm chay kỳ và trường chay chỉ đơn giản như vậy nhưng trên thực tế, việc ăn chay của một số “tín đồ ngoại đạo” hay những người mới chân ướt chân ráo bước vào hành trình ăn chay và tu hành lại tạo nên nhưng vấn đề khá là đáng bàn. Đó là câu chuyện của một anh bạn trước đây ở cùng khu nhà, trong thời gian Chap sống trong Sài Gòn, và một người chị quen với gia đình Chap.

Anh là một người không theo tôn giáo nào cả. Có thể do một niềm tin nào đó mà mỗi buổi sáng trước khi ra khỏi nhà, anh đều thắp một nén hương cài vào khe cửa xếp hay bờ tường nơi cổng, lầm rầm khấn mấy câu rồi mới rời đi. Anh phát nguyện ăn chay vào ngày mùng 1 và ngày rằm. Trớ trêu là có những tháng không để ý lịch, anh quên béng cả việc ăn chay. Tháng nào nhớ ra để ăn thì trước hay sau những ngày ấy, anh phải ăn bù những món mặn bởi các món chay (chủ yếu là rau và đậu) khiến anh thấy nhanh đói và mệt.

Đối với chị gái kia, hôm trước chị qua nhà Chap chơi, hăm hở kể cho mẹ Chap nghe chuyện từ ngày quy y, chị cũng về ăn chay như lời mẹ Chap khuyên. Nói chuyện một hồi, chị hồn nhiên kể về đám giỗ ở nhà và hôm đó chị có ăn vài con tôm, chan tí canh xương. Thi thoảng, nấu cơm mặn cho chồng con ăn hàng ngày, món nào ngon ngon thì chị cũng nếm thử một tí. Mẹ Chap nghe xong thì té ngửa, la om sòm với chị kêu như thế đâu thể gọi là ăn chay.

Đây thực sự là những câu chuyện không mới mà hẳn bạn sẽ bắt gặp đâu đó ở những người ăn chay xung quanh mình. Bản thân bạn liệu có đang hay đã từng như vậy? Người trường chay thì ăn điểm thêm cả các món mặn, người chay kỳ thì quên mất ngày ăn chay. Như vậy, đâu còn đúng với ý nghĩa của những loại ăn chay này nữa!

Có một điều mà mẹ Chap nói rất phải trong lời giảng giải đối với chị gái kia. Ăn chay là phải ra ăn chay, tùy theo hoàn cảnh của mình mà chọn cách thức ăn phù hợp. Người chưa thể trường chay ngay lập tức thì có thể ăn chay kỳ để tạo thói quen và sự chuyển đổi dần dần. Song đã là chay kỳ thì cần có sự quyết tâm ăn chay trong đúng những ngày được quy định. Dù ngày đó có tiệc tùng, đám hỏi, đám giỗ,… cũng phải kiên quyết không ăn.

Trong nhiều trường hợp, tính kiên quyết có thể đi kèm với bảo thủ và cứng nhắc, nhưng với vấn đề này, Chap cho rằng điều đó là cần thiết. Bởi đó là cách để người mới ăn chay tự “thiết quân luật” chính bản thân mình. Ăn uống không đơn thuần chỉ là vấn đề thói quen mà còn liên hệ tới cả lòng tham và sự ham muốn nơi con người. Không nhiều thì ít, bất cứ ai cũng coi trọng hay để ý tới hương vị các món ăn.

Có vừa miệng, hợp khẩu vị thì ta mới có thể cho chúng qua nổi khoang miệng. Đành rằng nhiều người có thể chuyển từ ăn mặn sang ăn chay rất nhanh chóng, nhưng có chắc khi ngửi thấy một mùi hương quen thuộc, thơm ngon từ món mặn ưa thích nào đó, liệu họ có không khởi lên ham muốn được thưởng thức? Bởi vậy, chỉ có sự kiên quyết mới có thể chặt đứt mọi đầu dây mối nhợ còn ràng buộc con người tiến tới ăn chay hoàn toàn, cả trong tâm ý.

Kỷ luật bản thân là một trong những tiền đề quan trọng để con người đạt được thành công trong cuộc sống. Khi đưa mình vào những khuôn khổ nhất định, chúng ta sẽ tránh khỏi sự vướng mắc hay xao nhãng vào những việc vô bổ, không cần thiết, đồng thời buộc mình phải thực hiện nghiêm túc những gì có lợi nhất cho bản thân. Kỷ luật bản thân trong vấn đề ăn chay cũng mang ý nghĩa như vậy

Bạn sẽ khó lòng trở thành người ăn chay thực sự nếu còn dễ dãi, cho phép mình ăn uống tự do cả với những món mặn. Sâu xa hơn, quyết định ăn chay của mỗi người hẳn sẽ luôn đi kèm với một mục đích nhất định. Chúng ta có thể ăn vì sức khỏe, vì tâm từ bi hay thâm chí chỉ bởi một niềm tin nào đó như anh bạn Chap kể trên.

Vậy điều đó liệu có được hoàn thành trọn vẹn nếu như ăn chay lại chẳng ra ăn chay như thế? Hay chỉ bởi bạn đang làm lấy lệ, vì hình thức hay do bị xúi nên mới ăn một cách khiên cưỡng? Một vấn đề nhỏ thực hiện không tới nơi tới chốn thì có chắc bạn sẽ đạt được thành công trong các việc khác lớn hơn? Đó là vì sao bất cứ ai đã phát nguyện ăn chay, dù là chay kỳ hay trường chay, thì đều cần phải thực hiện một cách nghiêm túc, mang tính kỷ luật cao.

Bạn sợ mình quên mất những ngày ăn chay trong tháng thì có thể đánh dấu chúng trên quyển lịch nhỏ mang theo bên mình, hay lưu trên điện thoại để tới ngày sẽ được nhắc nhở tự động. Bạn còn phải nấu mặn cho gia đình hay tham gia tiệc tùng, cưới hỏi,… hãy cứ thực hiện việc nấu ăn nếu bạn không thể làm gì khác, nhưng cũng nên vừa khéo léo, vừa quyết tâm từ chối lời mời gọi nếm các món mặn từ người thân, bạn bè hay ngay cả từ sự ham muốn bên trong mình.

Bất kỳ việc gì, dù nhỏ đến mấy, cũng sẽ phản ánh con người chúng ta và liên hệ tới chất lượng cuộc sống, tương lai của mỗi người. Trong khi đó, ăn uống là hoạt động cơ bản, cần thiết cho sự sống, nói nhỏ mà không hề nhỏ chút nào. Từ ăn mặn chuyển sang ăn chay với nhiều người thậm chí còn mang ý nghĩa bước ngoặt. Do đó, đã chọn cho mình cách ăn uống phù hợp thì bạn hãy kiên quyết thực hiện nó tới cùng, không chỉ để đạt được mục đích ăn chay đã đề ra, mà còn cho cả tương lai của đời mình.

1.      Cấu tạo cơ thể con người và hệ tiêu hóa tương ứng như loài động vật ăn thực vật

Đã có không ít những bài viết và so sánh cơ thể người với động vật ăn thịt và động vật ăn cỏ. Tất cả điều chứng minh rằng, cơ thể con người có những đặc điểm giống với cơ thể động vật ăn thực vật nhất là về: Răng, bàn tay, cơ chế đổ mồ hôi, đường ruột, hệ tiêu hóa. Những minh chứng đó cho thấy việc ăn chay của con người là hợp với tự nhiên. Từ bỏ việc sử dụng thịt trong các bữa ăn hàng ngày là bạn đã trở về với đúng bản chất mà tạo hóa đã ban tặng cho chúng ta.

2.      Ăn chay đem đến những lợi ích đối với cơ thể, giảm thiểu bệnh tật và kéo dài tuổi thọ

Ăn chay sẽ giúp phòng ngừa nhiều bệnh tật, chẳng hạn như béo phì, ung thư, bệnh tim, cao huyết áp, bệnh đường ruột… vì trong các thực phẩm chay không chứa nhiều chất gây hại cho cơ thể như cholesterol, các chất béo bão hòa không tốt… Các nghiên cứu khoa học chứng minh rằng các loài thực vật, rau quả, ngũ cốc, trái cây cũng mang đến đầy đủ dưỡng chất cho cơ thể con người. Hơn nữa, ăn chay còn giúp chúng ta sống trường thọ hơn, dai sức hơn so với ăn mặn. Nguyên nhân là do các tế bào càng vận động nhiều thì càng tiết ra nhiều chất cặn bã cần đào thải. Nếu không đào thải nhanh chóng, các chất độc đó sẽ ứ đọng và khiến cơ thể mệt mỏi, nặng thì dẫn đến bệnh tật. Các vận động viên thể thao vẫn luôn có chế độ ăn khắt khe với nhiều loại rau củ quả thay vì thịt cá để giữ cho cơ thể đủ sức khỏe và sự dẻo dai khi thi đấu.

3.      Thịt động vật chứa nhiều chất độc có hại cho sức khỏe

Các tế bào trong cơ thể luôn không ngừng hoạt động và tiết ra các chất độc cặn bã như acide urique mà thận phải thanh lọc và bài tiết qua đường tiểu tiện. Khi con vật chết, thận ngừng làm việc và các chất độc đó không còn được thanh lọc và ở nguyên trong miếng thịt. Hơn nữa, trước sự sợ hãi, cơ thể thường tiết ra rất nhiều adrenaline. Chất này làm tim đập nhanh hơn, áp huyết máu cao hơn và số lượng đường trong máu nhiều hơn để giúp cơ thể có thể đương đầu với tình huống nguy hiểm đó. Sau khi mọi chuyện qua đi, thận lại bài tiết chất adrenaline thặng dư đó đi và cơ thể lại trở lại bình thường. Tuy nhiên, các con vật sau khi bị giết hại làm thức ăn cho chúng ta thì không có cơ hội để đào thải adrenaline ra ngoài. Do đó, chất độc này ứ đọng trong thịt mà con người vẫn ăn nó hàng ngày.

Ngoài ra, những chất độc do thịt lâu tiêu tích tụ lại trong ruột chúng ta vì chiều dài của ruột người dài gấp 4 lần ruột động vật ăn thịt nên sinh nhiều loại bệnh do thận không kịp lọc tất cả các chất độc đó.

4.      Ăn chay giúp tránh hư hại môi sinh, bảo vệ môi trường

Thống kê cho thấy: Để thu hoạch 1 kg lúa mì, chúng ta chỉ cần 60 lít nước. Nhưng để sản xuất ra 1 kg thịt, chúng ta phải tiêu thụ từ 2500 đến 6000 lít nước. Như vậy, việc nuôi dưỡng sinh, động vật làm thức ăn khiến cho nguồn nước bị tiêu hao rất nhiều. Hơn nữa, chất thải của động vật cũng mang tới ảnh hưởng không nhỏ đến môi sinh. Chưa kể đến việc giết hại con vật ở các lò mổ cũng làm cho nguồn nước bị ô nhiễm.

Diện tích đất để trồng cỏ phục vụ chăn nuôi rất lớn, trong khi chúng ta có thể sử dụng diện tích đất đó để trồng các loại cây lương thực, phục vụ con người. Nghiên cứu cho rằng: Nếu sử dụng một mẫu Anh (tương đương 4046m2) để trồng hoa màu cung cấp lương thực cho con người, ta sẽ được một sản lượng gấp 20 lần so với việc sử dụng để chăn nuôi gia súc lấy thịt.

5.      Ăn chay giúp thay đổi tâm tính

Người ăn chay lâu năm sẽ hình thành tâm tính điều hòa, hiền lành và không còn hiếu thắng. Một trong những lí giải cho việc này đó là vì trong máu của các con vật bị giết hại có những chất kích thích tiết ra do sợ hãi và thù hằn của chúng trước khi chết. Những kích thích tố này khiến cho người ăn cũng mang nhiều thú tính, sự giận dữ hơn.

6.      Có lợi trong việc thực tập thiền và yoga

Đối với những người tập yoga và thiền thì không nhất định phải ăn chay. Tuy nhiên, để việc tập luyện những bộ môn này có kết quả tốt hơn thì người tập nên kết hợp ăn chay. Sự ăn chay giúp cơ thể nhẹ nhàng, dẻo dai hơn, thực hiện các bài tập yoga tốt hơn, thiền vào định nhanh hơn.

7.      Không ảnh hưởng tới sức khỏe tình dục

Chưa có nghiên cứu khoa học nào cho thấy việc ăn chay ảnh hưởng tới nhu cầu và sức khỏe tình dục của con người. Người ăn chay vẫn có thể lập gia đình và sinh hoạt tình dục bình thường như những người ăn mặn khác.

8.      Tăng trưởng lòng từ bi, giúp cho sự tu hành đạo Phật

Việc không sát hại hay ăn thịt các loài động vật giúp cho con người ta tăng trưởng lòng từ bi, sự thương yêu các sinh vật xung quanh ta. Từ bi chính là cái gốc căn bản trong đạo Phật. Người tu đạo khi ăn chay sẽ sớm đạt được những bước tiến trong việc tu hành đạo Phật của mình.

1. Ăn chay không đủ chất dinh dưỡng
Mình phải công nhận rằng khi nói chuyện với 10 người về vấn đề ăn chay (Lưu ý là 10 người này đều ăn mặn nhé!) thì 9 người cho rằng ăn chay là thiếu chất, 1 người còn lại bảo: “Tôi thà chết chứ không ăn chay” (Kiểu như đồ ăn chay là thuốc độc ý). Mỗi lần như vậy, mình chỉ thấy tiếc cho những người thường tự hào về cái gọi là ăn uống khoa học của họ mà thực chất thì họ chẳng biết quái gì cả. Theo các nghiên cứu khoa học “xịn” mình được biết thì chế độ ăn chay cung cấp năng lượng và dinh dưỡng hơn chế độ ăn thịt. Một trong những chất dinh dưỡng cần thiết nhất cho cơ thể là protein mà nhiều người cho rằng ăn thịt mới cung cấp đủ protein cho cơ thể. Thực tế thì cơ thể chúng ta không cần quá nhiều protein và đa số các loại thực phẩm nhất là đậu nành đều có thể cung cấp đủ protein cho chúng ta. Ngoài ra, các loại rau củ quả cũng đáp ứng đủ tất cả những dinh dưỡng cần thiết mà cơ thể chúng ta cần, có những chất mà các thực phẩm từ thịt không thể cung cấp được. Như vậy, không thể nói ăn chay là thiếu chất được nhé! Để hiểu hơn về protein và các loại thực phẩm từ thực vật cung cấp đầy đủ protein cho cơ thể, các bạn có thể theo dõi bài viết về protein này.

2. Ăn chay chỉ dành cho các nhà sư
Nhắc đến ăn chay, người ta thường nghĩ ngay đến các nhà sư và người theo đạo Phật. Một số ít người nghĩ đến người phương Tây và người phải ăn kiêng để trị bệnh. Theo mình thì những ai còn có suy nghĩ như vậy thì đã khá là… lỗi thời. Bởi lẽ, phong trào ăn chay đã và đang phổ biến rộng rãi trên thế giới và ngay cả ở Việt Nam. Người miền Bắc mình chưa ý thức nhiều về việc ăn chay, song ta rất dễ bắt gặp người ăn chay trong miền Nam. Và không phải tất cả họ đều là nhà sư. Hiện nay, người già và ngay cả các thanh niên khỏe mạnh đều tiếp cận với việc ăn chay vì họ biết rằng ăn chay là để phục vụ sức khỏe, tránh bệnh tật, kéo dài tuổi thọ và vì một thế giới hòa bình, không có sát sinh.

3. Ăn chay là ăn nhạt
Có lần mẹ mình nói chuyện với một bác rằng mẹ mình là người ăn chay, bác trố mắt hỏi: “Ăn chay là ăn nhạt á?”. Có lẽ bác ý vẫn nghĩ ăn chay là ăn nhạt, đối lập với ăn mặn tức ăn thịt. Song, mình thấy đây là một hiểu nhầm tai hại mà không chỉ riêng bác ý mắc phải. Mình xin đính chính là ăn chay là ăn các thực phẩm từ thực vật, khác với ăn mặn (ăn thịt) là ăn các thực phẩm nguồn gốc từ động vật. Ăn mặn là cách nói lái đi của từ “ăn mạng” đó. Khi ăn chay, người ta vẫn có thể chế biến các món ăn “mặn” với các gia vị bình thường như muối, bột canh, nước tương, nước mắm hạt nêm chay… Vậy nên các món ăn chay không có vị nhạt so với các món thịt. Và thường người ta gọi ăn chay là ăn trai, một số nơi gọi là ăn kiêng nhưng không phải là ăn nhạt để đối lập lại với ăn mặn.

4. Ăn chay để giảm cân
Mình biết rằng nhiều người béo đôi khi nghĩ đến ăn chay là một cách để giảm cân, chắc cũng suy nghĩ sâu xa từ việc ăn chay là ăn toàn rau và thiếu dinh dưỡng nên mới giảm béo được. Tuy nhiên, thực tế thì hoàn toàn ngược lại nhé! Bằng chứng là cả nhà mình ăn chay mà trong 3 tháng đầu, mỗi người trong nhà mình đều tăng từ 2 – 3 kg. Mẹ mình khi còn ăn thịt thì cân nặng không bao giờ quá 47kg, song sau khi chuyển sang ăn chay, cân nặng của mẹ mình luôn duy trì ở mức 52kg. Điều này cho thấy, ăn chay không phải là phương pháp hữu hiệu để mọi người giảm cân. Người bị gầy do ăn chay một phần là do chế độ ăn của họ chưa hợp lý gây nên mất cân bằng và thiếu chất trong cơ thể chứ không phải là bản chất ăn chay là thiếu chất. Nhưng nói thế không có nghĩa là ăn chay không giúp cho việc giảm cân, một khi bạn đã có hiểu biết đầy đủ về chế độ ăn này thì việc điều chỉnh trọng lượng cơ thể mình như ý muốn không xa tầm tay lắm đâu.

5. Ăn chay nhanh đói và mệt hơn ăn thịt
Một số người than vãn với mình rằng, ăn chay xong, họ cả thấy nhanh đói và thậm chí là mệt hơn ăn thịt. Các cụ có câu “thần hồn nát thần tính”. Câu này mình thấy hợp trong hoàn cảnh này. Cơ bản các bạn đón nhận việc ăn chay trong một tâm thế không thoải mái, dù bạn có công nhận việc đó hay không. Nhắc đến ăn chay cái thì một loạt suy nghĩ rằng ăn chay thiếu chất, ăn chay sẽ mệt, ăn chay rất chán… Vậy thì làm sao để các bạn ăn chay trong tỉnh thức và ngon miệng được? Và chính ý nghĩ đó cũng khiến bạn cảm thấy do mình ăn chay nên nhanh đói và mệt hơn ăn thịt. Ngoài ra, các bạn chưa biết rằng chất xơ là chất giữ cho bụng mình no và ổn định lượng đường trong máu để ngăn chặn cảm giác thèm ăn. Vậy bạn nên xem lại trong bữa ăn chay đó đã đủ chất xơ chưa nhé! Hơn nữa, các chất trong các loại thực vật ta ăn đều cung cấp đủ dinh dưỡng và năng lượng cho chúng ta không kém gì trong thịt, nên nếu thấy mệt khi ăn chay thì bạn cần xem lại chế độ ăn của mình đã hợp lý chưa. Nhiều vận động viên đạt thành tích cao trong thi đấu thể thao như Venus William, Carmelo Anthony đều là những người ăn chay. Nếu không có sức khỏe và độ dẻo dai thì làm sao họ có thể dành chiến thắng? Mong rằng bạn đừng nhìn vào cảm quan của mình để đánh giá, hãy xem lại cách ăn uống của mình để có một chế độ ăn lành mạnh và khỏe mạnh.

6. Ăn chay có thể gây ra một số bệnh
Mình từng nghe một người bạn nói rằng ăn chay dẫn đến teo não và vô sinh. Nếu vì những bệnh như thế để bạn không ăn chay và không dám ăn chay thì mình nghĩ các bạn cũng không nên… ăn thịt luôn. Bởi lẽ, hàng triệu người phải nhập viện với đủ các loại bệnh từ nặng đến nhẹ mỗi ngày kia thì họ ăn gì? Chẳng phải họ vẫn ăn thịt hàng ngày đó sao? Bệnh tật phát sinh là do cơ thể mất cân bằng ở một số chất, dẫn đến hoạt động của cơ quan trong cơ thể bị ảnh hưởng, hoạt động sai lệch. Do đó, dù là bệnh gì đi chăng nữa thì đừng nên đổ lỗi cho việc mình ăn rau hay ăn thịt nhiều mà bạn nên xem lại việc ăn uống hàng ngày của mình đã đủ chất và đúng với nhu cầu của cơ thể chưa nhé!

7. Ăn chay ít món, nhạt nhẽo
Có những người gặp phải chướng ngại khi ăn chay là họ cho ràng các món chay thì ít và nhạt nhẽo do chỉ xoay quanh rau và đậu. Tuy nhiên, để liệt kê ra các loại thực vật chúng ta ăn được với các loại gia súc, gia cầm, thủy hải sản thì mình đảm bảo là các thực phẩm từ rau củ quả có số lượng lớn hơn rất nhiều. Cái chính là các bạn có chịu chế biến và sáng tạo món mới từ các loại thực phẩm đó hay không thôi. Hơn nữa, nếu không biết nấu món chay, bạn có thể mua những cuốn sách dạy nấu ăn về để học làm theo. Vô số những quyển sách với hàng ngàn món ăn chay hấp dẫn. Nếu bạn khai thác tối đa chúng thì mình đảm bảo việc ăn chay của bạn chẳng có gì là đơn điệu nữa. Bạn phải tự mình tìm cảm hứng trong việc nấu ăn thôi.

8. Người gầy và phụ nữ mang thai không nên ăn chay
Như mình đã kể câu chuyện của gia đình mình ở trên đó. Ăn chay giúp cho cả nhà mình béo lên sau một vài tháng. Điều này cũng đúng với nhiều người ăn chay mà mình biết. Như vậy, những bạn có thân hình mảnh khảnh, ăn mãi không béo thì cũng đừng lo khi tiếp cận với việc ăn chay. Biết đâu, đây là cơ hội cho bạn khi đạt được cân nặng mà bấy lâu nay mong ước. Còn nếu bạn lo lắng vì ăn chay gây béo, ảnh hưởng tới vóc dáng thon thả của mình thì cũng yên tâm vì bạn chỉ cần điều chỉnh chế độ ăn của mình thì chắc chắn sẽ giữ gìn được vóc dáng đó. Với các chị em phụ nữ trong thời kỳ thai nghén có nhiều thay đổi về sinh lý cơ thể thì cũng yên tâm vì chế độ ăn chay cung cấp đủ dưỡng chất giúp mẹ và bé khỏe mạnh. Trong thời kỳ này, việc ăn chay giúp cho chị em tránh khỏi việc tăng cân quá mức, giảm nguy cơ bị tiểu đường thai kỳ và cao huyết áp. Khi ăn uống đầy đủ và đa dạng các loại rau, củ, quả thì thai nhi vẫn phát triển đều và khỏe mạnh.

9. Chỉ cần ăn chay vào ngày rằm, mùng 1 là đủ
Nhiều người, nhất là một số bác lớn tuổi, khi biết mình ăn chay trường đều bảo rằng ăn thì ăn nhưng chỉ cần ăn vào ngày rằm, mùng 1 thôi là được rồi. Mình biết rằng, do có tư duy như vậy nên nhiều người cũng chỉ thực hiện việc ăn chay trong các ngày rằm, mùng 1. Đối với mình, việc ăn chay trước tiên là ăn cho mình và ăn vì sức khỏe của mình. Vậy nên nếu ăn chay được càng nhiều, thời gian càng dài thì sức khỏe của mình sẽ được đảm bảo. Về vấn đề tâm linh và đạo đức thì mình nghĩ, đạo Phật khuyên con người ta không sát sinh. Khi không sát sinh rồi thì mình cũng không còn thịt để ăn. Không ăn thịt, thân tâm mình được nhẹ nhàng, thanh thản. Nhiều con vật không bị chết oan uổng do mình còn nhu cầu ăn thịt. Do đó, mình ăn chay để chúng không bị con người giết hại vô cớ nữa. Nếu theo đạo Phật và chỉ ăn chay vào ngày rằm, mùng 1 như hình thức thì đó chưa phải là mình đã tuân theo đúng những gì Phật dạy và vị Phật trong tâm mình sẽ cho mình biết như vậy đã phải là đúng hay chưa.

Mình biết rằng có rất nhiều lí do khác nhau để việc ăn chay trường của nhiều người bị cản trở. Song, xuất phát từ những lợi ích của chính bản thân mình và người xung quanh, xa hơn là sự sống của các loài động vật, mình mong rằng các bạn còn ăn thịt hãy nhìn nhận lại, bỏ ra chút thời gian đọc lại các nghiên cứu khoa học về dinh dưỡng để có thể trở thành một người ăn chay thông minh và sáng suốt.

Tuy nhiên, có một thực tế là, có rất nhiều người không thể giảm cân được cho dù đã loại bỏ hoàn toàn các thức ăn từ động vật, thậm chí họ còn bị tăng cân. Dưới đây là 5 lý do phổ biến tại sao tình trạng này lại xảy ra và những cách phòng tránh, để bạn có thể thu được cả những lợi ích về sức khỏe cũng như những lợi ích về giảm cân của việc ăn chay.

Khẩu phần ăn quá lớn

Các loại thực phẩm có lợi cho sức khỏe, bao gồm cả rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên cám, các loại hạt và trái bơ, đều có chứa các thành phần tươi sống vừa cung cấp năng lượng cho các tế bào trong cơ thể, vừa giúp duy trì hoặc tái tạo lại các mô (ví dụ như mô tóc, da, các tế bào miễn dịch và mô cơ). Tuy nhiên, cơ thể chúng ta cũng chỉ cần những chất dinh dưỡng này trong giới hạn nhất định. Lượng chất dinh dưỡng cơ thể cần phụ thuộc rất lớn vào tuổi, giới tính, chiều cao, cân nặng và mức độ hoạt động thể chất của bạn. Một nam giới cao, trẻ hoạt động nhiều với mức cân nặng lớn sẽ cần khẩu phần ăn lớn hơn một phụ nữ lớn tuổi, ít vận động và có thân hình nhỏ nhắn.

Bạn nên ghi lại nhật ký ăn uống của mình để xem xem liệu có phải bạn đang nạp quá nhu cầu của cơ thể hay không. Kể cả khi bạn ăn toàn những loại thực phẩm tốt cho sức khỏe như rau xanh, trái cây, ngũ cốc thì việc ăn quá nhiều cũng có thể sẽ khiến bạn không giảm được cân.

Không bổ sung đủ protein

Ăn đủ một protein cần thiết là chìa khóa giúp bạn duy trì khối cơ và giúp quá trình trao đổi chất diễn ra hiệu quả. Và kể cả khi bạn thực hiện chế độ ăn chay thì bạn vẫn có thể đáp ứng được nhu cầu protein của cơ thể. Nhưng bạn cần phải có chiến lược đúng đắn. Với những người ăn chay, đa số mọi người cần phải nạp đủ khoảng 60g protein một ngày. Những thực phẩm giúp bạn bổ sung đủ lượng protein này bao gồm các loại đậu, hạnh nhân, hạt quinoa…

Thời điểm ăn

Cho dù bạn có đang ăn chay hay không, thì thời điểm ăn cũng sẽ đóng một vai trò quan trọng trong kế hoạch giảm cân của bạn. Rất nhiều người ăn chay nhưng lại ăn một bữa ăn rất lớn vào buổi tối muộn – thời điểm mà mọi người ít vận động nhất, và do đó khiến họ không thể giảm được cân. Một chiến lược thông minh hơn là ăn một bữa ăn lớn vào thời điểm sớm hơn và do vậy, bạn sẽ có đủ năng lượng cho những khoảng thời gian mà bạn hoạt động nhiều nhất. Nhịn đói cả ngày và ăn nhiều vào buổi tối chính là cách khiến bạn bị tăng cân, hoặc ít nhất là ngăn chặn quá trình giảm cân của bạn nếu bạn đang thực hiện chế độ ăn chay.

Bạn ăn vặt bằng thực phẩm làm từ thực vật

Nhiều người cho rằng, việc ăn vặt bằng các loại thực phẩm làm từ thực vật (ví dụ như kem sữa dừa hay khoai lang). Tuy nhiên, các loại thực phẩm đông lạnh, các món tráng miệng và các món ăn vặt làm từ thực vật vẫn có thể có chứa nhiều calo và thậm chí còn được bổ sung thêm bột mỳ và đường, làm mất đi lượng lớn chất dinh dưỡng và chất xơ. Thỉnh thoảng ăn những loại đồ ăn này sẽ không sao nhưng nếu bạn ăn hàng ngày, thì những loại đồ ăn này sẽ khiến bạn bị tăng cân.

Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng, những loại thực phẩm chế biến sẵn có thể sẽ làm giảm tốc độ đốt cháy calo sau bữa ăn đi khoảng 50% so với những thực phẩm tươi sống. Do vậy, thay vì dùng các loại thực phẩm chế biến sẵn làm từ thực vật, hãy lựa chọn các loại thực vật tươi sống để ăn vặt. Ví dụ như trái cây tươi hoặc socola đen, hay rau xanh với đậu gà.

Bạn nạp vào quá nhiều năng lượng bằng đường uống

Có rất nhiều loại đồ uống trên thị trường được gắn mác dành cho người ăn chay, ví dụ như kombucha, nước ép rau quả, nước từ hại chia, nước dừa hay cà phê xay với sữa hạnh nhân… Vì có quá nhiều lựa chọn như vậy, nên rất nhiều người sẽ mắc phải sai lầm là nạp vào quá nhiều năng lượng dưới dạng nước uống. Nguyên tắc chung của việc giảm cân đó là: nếu không phải nước lọc hoặc trà không đường, thì bất cứ loại đồ uống nào bạn uống vào cũng được coi là một phần của chế độ ăn. Tức là nếu bạn uống một ly sinh tố trái cây cùng với bữa trưa bao gồm toàn salad, thì có nghĩa là bạn đang ăn 2 bữa trưa. Do vậy, lựa chọn đồ uống tốt nhất cho những người đang muốn giảm cân chỉ đơn thuần là nước lọc.

Nếu bạn uống một loại đồ uống khác, hãy đọc kỹ bảng thành phần, giá trị dinh dưỡng và số khẩu phần của món đồ uống đó để bạn có thể quyết định xem món đồ uống này có phù hợp với nhu cầu của cơ thể bạn hay không.

Giờ là lúc để bạn xem xét và điều chỉnh lại chế độ ăn chay của mình cho phù hợp để tránh hiện tượng cân nặng của mình cứ tăng vùn vụt sau một thời gian ăn chay nhé! Để biết ăn như thế nào cho phù hợp, nạp đủ lượng dưỡng chất mà cơ thể cần mỗi ngày,

1.  Ăn chay dựa trên nền triết học Ấn Độ và Hy Lạp cổ đại. Ở Ấn Độ, chế độ ăn chay bắt nguồn từ triết lý ahimsa, hay còn gọi là bất bạo động, đối với động vật và các sinh vật khác. Đối với người Hy Lạp, việc ăn chay gắn với các nghi lễ và mục đích y tế.
2.  Một trong những người ăn chay đầu tiên và nổi tiếng nhất là triết gia Hy Lạp và nhà toán học Pythago sống trong thế kỷ thứ 6 TCN. Thuật ngữ “Chế độ ăn uống Pythago” đã được sử dụng cho chế độ ăn uống từ thực vật nói chung cho đến khi thuật ngữ “ăn chay” được tạo ra vào thế kỷ 19.
3.  Muốn hiểu rõ hơn về chế độ ăn chay, ta phải biết về các loại ăn chay khác nhau. Loại nghiêm ngặt nhất được gọi là thuần chay (vegan). Người ăn thuần chay không những không ăn thịt mà bao gồm cả các sản phẩm từ động vật.
4.  Từ “vegan” (thuần chay) có nguồn gốc từ “vegetarian” (ăn chay). Nó được sử dụng lần đầu tiên vào năm 1944 khi Elsie Shigley và Donald Watson cho rằng việc ăn chay (vegetarian) vẫn bao gồm quá nhiều sản phẩm phụ từ động vật (trứng, sữa, phomai…) mà không phải chế độ ăn uống hoàn toàn dựa trên thực vật.

5.  Người ta trở thành người ăn chay vì nhiều lý do, có thể do sức khoẻ, chính trị, môi trường, văn hoá, thẩm mỹ và thậm chí cả kinh tế. Tuy nhiên, lý do thường xuyên nhất là dựa trên tính đạo đức, phản đối cách đối xử tàn nhẫn với động vật (Xem thêm: “Bạn còn muốn ăn thịt sau khi đọc những dòng này?”).
6.  Các nghiên cứu khoa học đã nhiều lần chỉ ra rằng chế độ ăn chay làm tăng sự trao đổi chất của cơ thể, giúp cơ thể đốt cháy chất béo và calo nhanh hơn tới 16% so với người ăn thịt.
7.  Người đầu tiên trong thời kỳ Phục Hưng ủng hộ việc ăn chay là Leonardo da Vinci. Thực tế, ông là một người ăn chay cứng rắn, người đã công khai tranh luận với các nhà chức trách tôn giáo địa phương khắt khe ở thời của ông, rằng con người không có quyền được Thiên Chúa cho phép ăn động vật.
8.  Một nghiên cứu năm 2008 của tạp chí Time ước tính số người ăn chay ở Hoa Kỳ là 7,3 triệu người lớn, tương đương 3,2% dân số. Trong số này, chỉ có 0,5%, hay một triệu người, là những người ăn thuần chay.
9.  Nhà triết học nổi tiêng người Pháp, Voltaire, là một nhân vật lịch sử quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ chế độ ăn chay (mặc dù chúng tôi không biết ông ta có phải người ăn chay hay không). Ông đã dùng phong tục thời xưa của Ấn Độ giáo để tấn công các tuyên bố chủ quyền của Kinh thánh và thừa nhận rằng việc đối xử với động vật của người Hindu là một “sự thay đổi đáng hổ thẹn cho sự tàn bạo của đế quốc Âu châu”.
10.  The China Study là một cuốn sách dựa trên một nghiên cứu so sánh tỷ lệ tử vong của người ăn thịt và ăn chay trong 20 năm. Theo cuốn sách này, công dân của những nước ăn nhiều thịt có tỷ lệ tử vong cao hơn với các “bệnh phương Tây”, trong khi người dân ở các nước ăn nhiều thực phẩm từ thực vật lại khoẻ mạnh hơn.
11.  Việc ăn hay không ăn thịt đã được bàn cãi trong suốt lịch sử Kitô giáo. Nhiều nhà thần học đã tuyên bố chế độ ăn chay là phù hợp nhất với các giá trị Kitô giáo như lòng thương xót và từ bi. Chúa Jêsus được tin là người đã ăn chay theo chế độ Pescatarian (không ăn thịt nhưng vẫn ăn cá).
12.  Người theo chế độ Pescatarian là người ăn chay nhưng vẫn ăn cá. Thuật ngữ này bắt nguồn từ năm 1993 và là một sự kết hợp của từ “cá” trong tiếng Ý, “pesce”, và từ “vegetarian”.
13.  Thật không may cho người ăn chay, vitamin B12 là một trong số ít chất dinh dưỡng chỉ đến từ các nguồn động vật. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng thiếu vitamin B12 có thể dẫn tới xương thiếu chắc khỏe. (Vì vậy, người ăn chay cần chú ý tới các nguồn thực phẩm thực vật có vitamin B12 hoặc uống thêm viên vitamin B12 bên ngoài để bổ sung loại dưỡng chất này nhé!).
14.  Benjamin Franklin là một trong những người ăn chay đầu tiên và nổi tiếng nhất của Hoa Kỳ. Ông là người đã giới thiệu đậu phụ cho đất nước vào năm 1770. Thật không may cho cộng đồng người ăn chay, sau đó ông lại trở thành người ăn thịt.
15.  Trong trường hợp bạn đang bối rối vì nhiều thể loại ăn chay khác nhau, hãy để chúng tôi phân chia lại cho bạn rõ:

• Người ăn chay theo chế độ ovo-vegetarian sẽ ăn trứng nhưng không có các sản phẩm bơ sữa khác.
• Người theo chế độ lacto-vegetarian sẽ ăn các sản phẩm sữa nhưng không ăn trứng.
• Còn chế độ ovo-lacto vegetarian thì ăn cả trứng và các sản phẩm từ sữa.

(Xem thêm: “5 hình thức ăn chay phổ biến bạn có biết?”)
16.  Trái ngược với niềm tin phổ biến, nhiều nghiên cứu cho thấy những người ăn chay chỉ có lượng protein thấp hơn một chút so với những người ăn thịt. Các nghiên cứu tương tự khẳng định rằng chế độ ăn chay cung cấp đủ chất đạm nếu chúng ta ăn đa dạng các nguồn thực vật.

17.  Một nghiên cứu của Anh cho thấy những người đàn ông ăn chay được xem như những người yếu đuối và ít nam tính hơn những người ăn thịt, ngay cả trong mắt phụ nữ ăn chay. Tiến sĩ Steven Heine, thuộc Đại học British Columbia, nói trên tạp chí Appetite Journal rằng thịt và nam giới luôn đi cùng nhau.
18.  Một thực tế là Adolf Hitler được coi là một trong những người ăn chay tận tâm nhất.
19.  Trên thực tế, Hitler tin tưởng mạnh mẽ rằng chủ nghĩa ăn chay có thể là chìa khóa thành công của quân đội Đức. Ông tuyên bố rằng những người lính của Caesar sống hoàn toàn trên các loại rau, và những người Viking sẽ không thể tiến hành cuộc thám hiểm của họ nếu còn phụ thuộc vào chế độ ăn uống dựa trên thịt động vật.
20.  Các nhà nghiên cứu Anh đã phát hiện ra rằng từ chỉ số IQ của trẻ em có thể dự đoán khả năng trở thành những người ăn chay của bé khi lớn lên. Chỉ số IQ càng cao, càng có nhiều khả năng đứa trẻ sẽ trở thành người ăn chay. (Xem thêm: “Người ăn chay thông minh hơn người ăn thịt”)
21.  Bạn đã từng nghe tới thuật ngữ “người ăn chay trái cây”? Chưa sao? Chúng tôi cũng chưa từng nghe nói cho tới gần đây. Người ăn trái cây là người chỉ ăn các loại hoa quả, hạt và các thực phẩm thực vật khác được thu hoạch mà không làm chết các loại cây.
22.  Ấn Độ là đất nước với dân số ăn chay lớn nhất.
23.  Có một cuộc tranh luận trong cộng đồng người ăn chay rằng mật ong có thích hợp cho chế độ ăn thuần chay hay không. Hiệp hội thuần chay Hoa Kỳ không coi mật ong là thích hợp vì nó cũng là một sản phẩm xuất phát từ động vật, nhưng một số tổ chức thuần chay khác lại thấy không có gì sai khi tiêu thụ mật ong.
24.  Năm 2012, Hội đồng thành phố Los Angeles đã nhất trí thông qua một nghị quyết rằng tất cả các ngày thứ 2 trong thành phố của các Thiên thần này sẽ không có thịt. Đó là một phần của chiến dịch quốc tế để giảm lượng tiêu thụ thịt động vật cho những lí do sức khỏe và môi trường.
25.  Điều cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là không thể nghi ngờ rằng chế độ ăn chay thân thiện với môi trường hơn mọi chế độ ăn khác. Một so sánh nhỏ cho thấy sự tác động tiêu cực lên môi trường từ việc ăn thịt, đó là mất 25 gallon nước để sản xuất một pound lúa mì trong khi phải mất hơn 2500 gallon nước để sản xuất một pound thịt.
25 điều trên đã đủ khiến bạn ngạc nhiên về chế độ ăn vô cùng lành mạnh này chưa?